Klimaatneutrale thee, bestaat dat?

Wat eten we? Bij thee geldt ook: hoe meer je weet, hoe ongeruster je wordt.

Foto iStock

Je zet op zondagochtend een kopje earl greythee, van het Plus-huismerk. Wat een ‘ontspannen moment’ had moeten zijn, wordt onbedoeld toch weer verstoord door mededelingen op het zakje. Deze thee is ‘Fairtrade’ en ‘klimaatneutraal’. Dat eerste keurmerk is bekend: het garandeert een eerlijke prijs en betere omstandigheden voor boeren. Maar klimaatneutraal? Zou het? We vragen het aan Plus.

Intussen is er een rapport van Oxfam Novib binnengekomen over eerlijke handel. De ontwikkelingsorganisatie deed onderzoek naar de levens van Braziliaanse fruitplukkers en Indiase theeplukkers in de deelstaat Assam. Daar spraken Indiase onderzoekers met ruim vijfhonderd arbeiders op vijftig plantages en concludeerden: de helft verdient zo weinig dat ze aangewezen zijn op voedselhulp. Arbeiders (en hun kinderen) hebben slechte toegang tot veilig drinkwater, medische zorg en onderwijs. Ze worden blootgesteld aan pesticiden. Vrouwen en meisjes dragen letterlijk de zwaarste lasten voor het slechtste loon. Van een pakje thee van 1,16 euro in Nederland is niet meer dan 3 cent bestemd voor loonkosten.

En wat ook bleek, niet voor het eerst, ook op Fairtrade- of Rainforest Alliance-plantages waren deze misstanden te zien.

Het tweede deel gaat over willekeur en slechte contracten op fruitplantages in Brazilië. En ook daar zijn vooral vrouwen de klos: vrij nemen voor een ziek kind kan al ontslag betekenen. Van die plantages lag er fruit bij Lidl, Plus en waarschijnlijk bij Aldi (dat niet antwoordde op vragen). Dat zijn dan ook de bedrijven die volgens Oxfam het minst doen om mensenrechten te waarborgen. Alle Nederlandse supermarkten scoren onvoldoende volgens Oxfam, maar Albert Heijn en Jumbo hebben in elk geval toegezegd mensenrechtenrisico’s beter in kaart te brengen, zelf onderzoek te doen om te kijken of arbeiders een fatsoenlijk loon verdienen, en om consumenten te laten zien waar hun huismerkproducten vandaan komen.

Weinig controle

Voor Plus is het extra pijnlijk om genoemd te worden in het rijtje supermarkten die hun zaakjes niet op orde hebben. Omdat juist Plus zich, meer dan Lidl en Aldi, laat voorstaan op duurzaamheid – en daar horen arbeidsomstandigheden ook bij. Op plus.nl staat net nu een banner: ontdek de reis van jouw banaan van de plantage in Colombia tot in je winkelmand. Op de cover van het huisblad: ‘Goed eten is weten wat je eet.’

Terug naar de earl grey van Plus. Die komt niet uit Assam maar uit Sri Lanka, van de plantages van Bogawantalawa Tea Estates. Een stichting voor moeders en kinderen, medische zorg en onderwijs moeten de omstandigheden van arbeiders verbeteren. En wat betreft het ‘klimaatneutraal’-keurmerk: op de plantage wordt de uitstoot beperkt, onder meer met duurzame energie. De klimaatimpact erbuiten wordt gecompenseerd met een project voor windenergie in Sri Lanka, schrijft Klimaatneutraal Gegarandeerd. Over de controle meldt de keurmerkenwijzer van Milieucentraal: ‘zeer laag’.

Lees ook: Hoe duurzaam is een kopje thee?

Geeft dit alles de ontspanning die het theezakje ons wenst? Nee dus. Kun je er wat aan doen? Ook niet echt. Behalve hopen dat het hier wel goed gaat, en dat iets beter is dan niets. Goed eten is weten wat je eet. Maar het cynische gevoel waarmee je achterblijft is: hoe meer je weet, hoe ongeruster je wordt.