Kabinet wil gegarandeerde celstraffen voor belagers van hulpverleners

Een wetsvoorstel van ministers Grapperhaus (Justitie) en Dekker (Rechtsbescherming) zorgt dat belagers van publieke hulpdiensten niet meer taakstraffen of boetes krijgen, maar sowieso in de cel belanden.

Een groep van zo'n vijftig mensen ging zaterdagnacht op de vuist met de politie in Doetinchem. Vier mannen zijn aangehouden.
Een groep van zo'n vijftig mensen ging zaterdagnacht op de vuist met de politie in Doetinchem. Vier mannen zijn aangehouden. Foto via ANP

Geweld tegen agenten, ambulancepersoneel of brandweerlieden moet volgens het kabinet per definitie resulteren in een celstraf. Ministers Ferdinand Grapperhaus (Justitie, CDA) en Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) komen maandag daartoe met een wetsvoorstel. Zulke incidenten kunnen volgens het voorstel niet meer worden afgedaan met een taakstraf of boete.

Dat soort geweld is „onaanvaardbaar”, zeggen Grapperhaus en Dekker. „Politieagenten en hulpverleners handhaven de orde, treden op onder gevaarlijke omstandigheden en verlenen hulp aan mensen in nood. Niet zelden staan zij mensen bij die in acuut levensbedreigende situaties verkeren. Dat geweld [tegen hulpverleners] moet stevig worden aangepakt en daar past geen taakstraf bij.”

Een ‘taakstrafverbod’, waardoor voor misdrijven alleen celstraffen kunnen worden opgelegd, geldt vooralsnog alleen voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven. Minister Dekker schreef na aandringen van VVD, PVV en CDA in maart al aan de Tweede Kamer dit verbod te willen uitbreiden.

Het wetsvoorstel waarmee Dekker en Grapperhaus maandag komen, sluit volgens hen aan bij het huidige beleid om belagers van hulpverleners sneller en strenger te straffen. Momenteel eist het Openbaar Ministerie voor geweld tegen publieke dienstverleners al straffen die tot drie keer hoger liggen dan normaal. Ook wordt voorrang gegeven aan de opsporing en vervolging van verdachten van dit soort misdrijven en mogen daders eerder voorlopig vast worden gezet, wat (super)snelrecht mogelijk maakt.

Kritiek op wetsvoorstel

De Raad voor de rechtspraak zal kritisch naar het wetsvoorstel kijken, zei een woordvoerder in maart tegen NRC in reactie op Dekkers Kamerbrief, juist omdat de strafeisen voor geweld tegen hulpverleners de afgelopen jaren al een aantal keer werden verhoogd. Rechters willen bovendien zo veel mogelijk „maatwerk” kunnen leveren, waartoe minimumstraffen minder ruimte bieden. Om „zo effectief mogelijk te kunnen straffen” is het volgens de Raad belangrijk te kunnen putten uit „een zo groot mogelijk palet”.

Ook uit een andere hoek komt kritiek. Volgens hoogleraar criminologie Harry Sackers (Radboud Universiteit) is het een „illusie” dat deze wet bijdraagt aan de veiligheid van hulpverleners. „Iedereen wéét wel dat je met je poten van hulpverleners af moet blijven”, zei hij in maart tegen NRC. „Maar de meeste van zulke incidenten zijn impulsdelicten, gepleegd onder invloed van pillen, coke. Zulke delictplegers denken echt niet: ik hou me maar gedeisd, want anders moet ik een week de cel in.”

Volgens een woordvoerder van Justitie dienen het wetsvoorstel en de „vrijheidsontnemende sanctie” die de ministers voorschrijven als „een stevig signaal” dat rijmt met de zwaarte van de delicten. Want, zegt hij, geweld tegen publieke dienstverleners „vinden wij als samenleving een ernstig probleem”.

Lees ook dit opiniestuk van Folkert Jensma: Oud-en-nieuw-anarchie neemt al jaren af

Geweld tijdens Oud en Nieuw

Met name met de jaarwisseling komt het veel voor dat hulpverleners worden belaagd. Afgelopen Oud en Nieuw werden er 82 geweldsincidenten gemeld, het jaar ervoor 88. Uit onderzoek van de Centrale Ondernemingsraad van de politie bleek dat het aantal incidenten waarschijnlijk veel hoger ligt. Ruim twee derde van de belaagde agenten zou incidenten tijdens de jaarwisseling niet melden omdat ze het vergrijp te licht vinden of menen dat het bij hun werk hoort.

Kort na de afgelopen jaarwisseling zei premier Mark Rutte (VVD) dat hij „het liefst” relschoppers die hulpverleners bedreigen en mishandelen „persoonlijk allemaal in elkaar zou slaan”.