D66, CU: terughalen IS’ers serieus bekijken

Coalitie verdeeld Nu IS’ers uit kamp in Ain Issa weg zijn, waarschuwen D66 en CU voor ‘ongecontroleerde’ terugkeer. De VVD houdt vast aan berechting in de regio.

Vrouwen in het Al-Hol kamp in de provincie Hasakeh, Syrië.
Vrouwen in het Al-Hol kamp in de provincie Hasakeh, Syrië. Foto Maya Alleruzzo / AP Photo

De coalitie wás al verdeeld over de vraag of Nederlandse IS-strijders en hun vrouwen en kinderen terug naar Nederland moesten worden gehaald voor berechting. Maar dat was nog niet enorm problematisch zolang de Koerden de kampen met IS-strijders goed konden beveiligen. Maar zondag bleek dat na Turkse aanvallen honderden IS-gevangenen ontsnapten uit een kamp in de Turks-Syrische grensstad Ain Issa. Nu de Koerden hun greep op de IS-kampen lijken te verliezen, blijven de coalitiepartijen diep verdeeld over wat er nu zou moeten gebeuren.

Volgens Buitenlandse Zaken zijn er geen Nederlandse IS-strijders uit kamp Ain Issa ontsnapt. „Er waren zover ons bekend geen Nederlandse IS-strijders onder de gevangenen in Ain Issa.” De meeste Nederlandse IS-gevangenen zitten in Al-Hol, met zo’n 70.000 mensen aan de Syrisch-Iraakse grens. Al-Hol ligt nog buiten het gebied van het Turkse offensief.

‘Kantelpunt bereikt’

Volgens D66’er Sjoerd Sjoerdsma is nu „een kantelpunt” bereikt. Hij vindt dat het kabinet de optie om Nederlandse IS’ers terug te halen voor berechting, waar D66 al langer voor pleit, nu heel serieus moet onderzoeken. Volgens Sjoerdsma staat minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD), die maandag in Luxemburg met zijn Europese collega’s over de situatie in Syrië praat, nu voor een dilemma. „Doen we niks en lopen we het risico dat de IS’ers ontsnappen en onder de radar misschien wel naar Nederland komen? Of gaan we proberen deze mensen alsnog in Nederland te berechten? De tijd tikt.” De Verenigde Staten boden Nederland eerder aan IS’ers op te halen en te vervoeren. „Laat Blok kijken of dat aanbod nog staat.”

De ChristenUnie, die ook openstaat voor terughalen van IS-vrouwen en kinderen, is het met D66 eens dat „je in nieuwe omstandigheden niet de oude antwoorden kunt blijven geven”, zegt Kamerlid Joël Voordewind. Over wat nu precies moet gebeuren laat hij zich niet uit, maar Voordewind vindt dat het kabinet „met opties moet komen hoe te voorkomen dat Nederlandse uitreizigers weer betrokken raken bij de strijd van IS of ongecontroleerd terugreizen naar Nederland en hier een gevaar vormen”. Voordewind wil Blok dinsdag in een Kamerdebat ondervragen.

De vraag is of het kabinet onder druk van de veranderende omstandigheden gaat bewegen. Tot nu toe vond Blok het terughalen van IS’ers te risicovol. De VVD, de grootste regeringspartij, vindt ook nog steeds dat „het ophalen van terroristen” geen optie is. Kamerlid Sven Koopmans blijft voor berechting in de regio, zoals Nederland eerder heeft bepleit, en vindt dat Turkije nu aan zet is om de ontsnapte IS’ers op te pakken. Hij noemt ophalen van IS-gevangenen gezien de oorlogssituatie „geheel onrealistisch”. „En bovendien willen we ze hier niet hebben”. Het CDA, dat de positie van de VVD tot nu toe steunde, was zondag niet direct bereikbaar.