CETA-verdrag verliest meerderheid Eerste Kamer na wegvallen steun PvdA

Het vrijhandelsverdrag tussen Canada en de EU was al grotendeels in werking getreden, maar nog niet geratificeerd.

Demonstranten tegen het CETA-verdrag demonstreren in Berlijn (archieffoto 2017).
Demonstranten tegen het CETA-verdrag demonstreren in Berlijn (archieffoto 2017). Foto EPA/Felipe Trueba

De PvdA heeft haar steun ingetrokken voor het vrijhandelsverdrag CETA, dat handelsbelemmeringen wegneemt tussen de EU en Canada. Hiermee wordt het Europese verdrag niet langer door de meerderheid van de Eerste Kamer ondersteund. Het verdrag is al grotendeels in werking is getreden maar moet nog door het Nederlandse parlement worden geratificeerd. Dat zou dit najaar gebeuren.

Volgens Tweede Kamerlid Kirsten van den Hul moet er opnieuw over het verdrag onderhandeld worden, omdat het de belangen van grote bedrijven te veel zou behartigen en er te weinig aandacht zou zijn voor de verdeling van economische groei. Ook zijn eerlijke arbeid, milieu en dierenwelzijn in de ogen van haar partij onvoldoende beschermd: „Het kabinet moet terug naar de onderhandelingstafel. De lat moet en kan hoger.”

De kritiek van de PvdA richt zich in het bijzonder op de investeringsarbitrage in het verdrag: een mechanisme dat bedrijven in staat stelt om overheden aan te klagen als zij beslissingen nemen die ingaan tegen eerder gemaakte afspraken of geplande investeringen. In het verleden ging dat via ISDS (Investor State Dispute Settlement), oftewel via tijdelijke arbitragetribunalen, achter gesloten deuren en buiten de reguliere rechtsgang van een land om. In reactie op de publieke onvrede over de macht van bedrijven die was ontstaan, werd ISDS later in EU-verband hervormd tot het ICS: het Investor Court System. Dit is een meer permanent en bovendien openbaar hof. De PvdA vindt echter dat het ICS niet ver genoeg gaat.

Lees ook: Waarom ngo’s geen genoegen namen met de hervorming van ISDS

‘PvdA niet van mening veranderd’

Lilianne Ploumen was, als PvdA-minister van Buitenlandse Handel in Rutte II, een van de drijvende krachten achter de totstandkoming van het ICS-hof. Is de PvdA van mening veranderd? Nee, zegt de partij desgevraagd. Een woordvoerder wijst op een Kamerbreed aangenomen motie uit oktober 2016, ingediend door toenmalig PvdA-Kamerlid Jan Vos. Hierin wordt het kabinet opgeroepen om het geschillenmechanisme niet alleen open te stellen voor bedrijven, maar ook voor maatschappelijke organisaties en vakbonden. Aan die motie is volgens de sociaaldemocraten geen gehoor gegeven.

Het CETA-verdrag trad in 2017 bijna geheel in werking. In de vorige kabinetsperiode was de PvdA-fractie nog wel voorstander van het verdrag. In het Europees Parlement onthield de PvdA zich echter van stemming. Ook was nog niet bekend hoe de beide Kamerfracties over het voorstel zouden stemmen.

Eerder werd al bekend dat andere linkse partijen zich tegen het vrijhandelsverdrag hebben gekeerd. GroenLinks liet zondag weten dat het samen met twee boerenvakbonden optrekt tegen het CETA-verdrag omdat het oneerlijke concurrentie vreest. De gezamenlijke bekendmaking in tv-programma Buitenhof was opmerkelijk, omdat GroenLinks en de boerenorganisaties op onder meer het stikstofdossier lijnrecht tegenover elkaar staan.