‘Als een Drent in opstand komt, moet het wel goed mis zijn’

Provinciehuizen De woede van de boeren richt zich nu op de eigen provincie. Groningen raakten boeren slaags met de politie. „1 oktober was leuk, maar nu zijn we witheet.”

Links- en rechtsboven: Boze boeren voeren actie bij het provinciehuis in Groningen, onder meer door stro over de politie te strooien. Rechtsonder: Boeren op weg naar het provinciehuis in Drenthe.
Links- en rechtsboven: Boze boeren voeren actie bij het provinciehuis in Groningen, onder meer door stro over de politie te strooien. Rechtsonder: Boeren op weg naar het provinciehuis in Drenthe. Foto’s Kees van de Veen en Robin van Lonkhuijsen/ANP

‘Het is oorlog’. ‘Idioten die het voor de boer verkloten’. ‘Doe is normaal’. De spandoeken bij het boerenprotest in het doorgaans zo rustige Drenthe liegen er niet om. Zo’n driehonderd trekkers werden verwacht, maar er kwamen er duizend naar het provinciehuis in Assen. De boerendemonstratie in Den Haag op 1 oktober was leuk, zegt melkveehouder Aart Brinkman (37) uit Amen, „maar nu zijn we witheet”.

Hij kon niet mee naar Den Haag, omdat iemand de 350 koeien van het gemeenschappelijke familiebedrijf in het Drentse dorp moest melken. Maar nu staat Brinkman er wel. „Het beleid van de provincie is nog steviger en ingrijpender dan dat van mevrouw Schouten”, zegt hij doelend op minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie). „Ik blijf hier net zolang, totdat de provincie dat beleid van tafel haalt.”

Te rigoureus

De woede van de Drentse boeren richt zich nu even niet op Den Haag, maar op de eigen provincie. In navolging van het stikstofrapport van de commissie Remkes van vorige maand besloten de provincies gezamenlijk met een beleidsplan te komen. De ergernis van de boeren? Er is niet met hen overlegd en de maatregelen zijn te rigoureus.

Daarom is melkveehouder Bert Koops uit Sleen er ook. Door de nieuwe maatregelen van de provincies worden zijn investeringen hem „met één pennenstreek” ontnomen, zonder compensatie, zegt Koops. Dat zit zo: nadat het kabinet anderhalve week geleden de hoofdlijnen van haar stikstofbeleid presenteerde, volgden de provincies met uitgewerkte beleidsregels. Daaruit zou volgens de boeren blijken dat de al vergunde stikstofruimte wordt ingetrokken. Dus Koops, die nu 220 koeien heeft, had stikstofruimte van een andere boer overgekocht voor nóg vijftig koeien. Die extra ruimte zou onder de nieuwe regels vervallen.

Ongehoord, vindt LTO-Noord voorman Jan Bloemerts op het podium voor het provinciehuis. „Wat hier gebeurt, is niet normaal. Er is een dikke bende van gemaakt.” Hij eist, samen met Roy Meijer van de jongerenbeweging Drents Agrarisch Jongeren Kontakt (DAJK), dat de provinciale beleidsregels van tafel gaan. „Er is over ons besloten en niet met ons”, zegt Meijer.

Lees hier wat vooraf ging aan de protesten in de provincie

Knalvuurwerk

Voor ruim duizend boze boeren zegt landbouwgedeputeerde Henk Jumelet (CDA), dat de provincie Drenthe geen extra regels bovenop bestaande Rijksregels wil. Jumelet: „Wij trekken ons jullie problemen aan, daarom schorten we de beleidsregels tot nader order op.”

„In!”, roepen de boeren terug. „Intrekken! Intrekken! Intrekken!” Bloemerts: „Wij hebben geen zin in gegoochel met woorden, komma’s en punten. Intrekken, dat plan.”

Knalvuurwerk wordt afgestoken. Enkele boeren komen naar voren en schreeuwen luidkeels naar het provinciebestuur. Op het podium komt het provinciebestuur er niet uit. Samen met de boerenvertegenwoordigers trekken ze naar binnen.

„Politieke praatjes”, zegt boer Koops over de ‘opschorting’. Anders had hij niet verwacht. „We gaan pas naar huis als het klaar is hier.” En met klaar bedoelt hij dat het beleid wordt ingetrokken.

Na een kwartier komen de provinciebestuurders en de boerenvertegenwoordigers weer buiten. De beleidsregels worden alsnog ingetrokken. Luid gejuich volgt.

Trekkers bij het provinciehuis in Assen. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Wat er binnen besproken is? „Niks”, zegt LTO-Noord voorman Bloemerts. „Wij zeiden: als we hetzelfde bedoelen, spreek dan ook hetzelfde uit.” En zo geschiedde. „De spanning buiten hielp wel”, zegt Bloemerts.

Jumelet geeft tegenover NRC toe dat het achteraf bezien niet goed gegaan is met het provinciale stikstofbeleid. „Dat was een misser van ons. We zitten altijd met de boeren of vertegenwoordigers van hen aan tafel, dat is nu niet gebeurd. Mede door tijdsdruk. Achteraf neem ik mezelf dat kwalijk.”

Typisch Drents, noemt boer Koops de demonstratie „We zijn nuchter en overleggen altijd. Maar als een Drent in opstand komt, moet het wel heel erg goed mis zijn.” Hij is blij met het besluit, maar houdt een slag om de arm. „Het is afwachten wat de gevolgen zijn.” Net als de rest van de boeren trekt hij na de laatste mededeling van het bestuur weer huiswaarts.

Ook in andere provincies werd door boeren gedemonstreerd. Overijssel en Gelderland bewogen mee met de demonstrerende boeren: zij schorten de beleidsregels op. In Friesland was vrijdag de provincie al gezwicht voor de boeren, nadat zij het provinciehadden huis bestormd.

Lees hier het laatste nieuws over de boerenprotesten bij provinciehuizen

Groningen

In Groningen verliep het protest minder soepel. Ook daar trokken honderden trekkers richting het provinciehuis. Op de Vismarkt en Grote Markt stonden de trekkers in nette rijen naast elkaar geparkeerd, de boeren in een kluitje voor het provinciehuis. Al snel doken ook voor de deur trekkers op. Eerst werd stro over de politie gestrooid. Daarna landen tientallen eieren op de ruiten en tot slot ramde een trekker de deur van het provinciehuis. Een tiental mensen bestormde het pand, maar werd teruggeslagen door de politie. Eén boer werd gearresteerd nadat hij met zijn tractor geprobeerd zou hebben op een politiepaard in te rijden.

Ondertussen werd in het provinciehuis overlegd tussen het provinciebestuur en de vertegenwoordigers van de boeren. Ate Kuipers, een van de boerenvoormannen die binnen overleg voerde, kondigde buiten verschillende malen een statement aan. Maar dat kwam er niet.

Trekker door dranghekken

Rond het avonduur riep hij iedereen op naar huis te gaan. „Morgen praten we verder met het bestuur”, riep hij vanaf een trekker. De veiligheid van bewoners kon niet meer gegarandeerd worden. Op de Vismarkt was ondertussen een trekker door dranghekken heen gereden, die daarbij op een haar na fietsers raakte. Later bleek Arjen Schuiling, oud-woordvoerder van Farmers Defence Force, in die trekker te zitten.

Op het provinciehuis zei gedeputeerde Henk Staghouwer (ChristenUnie) tijdens een persconferentie het stikstofbeleid niet in te trekken of op te schorten. „De uitkomst van de gesprekken is dat wij de stikstofmaatregel niet intrekken en geen toezeggingen doen.” De provincie wil dat projecten en vergunningsaanvragen die door het stikstofbeleid stil liggen weer doorgang kunnen vinden en houdt daarom vast aan de gemaakte provincieafspraken. „Morgen gaan we weer met de boeren in gesprek”, zei Staghouwer.

Daarmee is de actie nog niet afgelopen, kondigde Arjen Schuiling, oud-woordvoerder van Agractie, aan. „Als het moet komen we terug.”