Koerden op demonstratie voelen zich in de steek gelaten door Amerika én Europa

Koerden in Nederland Enkele duizenden Koerden demonstreerden zaterdag in Den Haag tegen de Turkse inval in Noord-Syrië. Woede over de houding van Europa was er ook.

Enkele duizenden Koerden en sympathisanten demonstreren in Den Haag tegen de Turkse aanvallen in Noord-Syrie.
Enkele duizenden Koerden en sympathisanten demonstreren in Den Haag tegen de Turkse aanvallen in Noord-Syrie. Foto ANP/Sem van der Wal

De Nederlandse regering móet iets doen. Serdan Balyeci, een Koerd die al 25 jaar in Nederland woont en deze zaterdag uit Arnhem naar Den Haag is gekomen, begint over de Turkse bombardementen op Qamishli. In deze stad in het noordoosten van Syrië wonen veel Koerden. Balyeci heeft op internet gezien hoe de Turkse luchtaanvallen de grootste bakkerij, het ziekenhuis en de watervoorziening hebben verwoest. „Wat gaan we voor de burgers daar doen? Het gaat mij niet om de politiek nu. Ik hoop dat Nederland al het mogelijke doet om humanitaire hulp te bieden.”

Balyeci is met enkele duizenden andere Koerden en sympathisanten van de Koerdische zaak naar het Malieveld gekomen, waar zaterdagmiddag de aftrap was van een manifestatie tegen de Turkse inval in Syrië. Rond twee uur verzamelen de demonstranten zich. Veel van hen dragen Koerdische vlaggen. Ook zijn portretten van PKK-leider Abdullah Öcalan te zien, net als de groene vlag van de Syrisch-Koerdische militie YPG, die nu in een hevige strijd met het Turkse leger verwikkeld is. Uit grote speakers schalt Koerdische muziek, bij het vertrek van de demonstratie wordt het Koerdische volkslied luidkeels gezongen. Langs de route staat een haag van politieagenten en -busjes.

Slogans tegen Erdogan

Tijdens de manifestatie, die vanaf het Malieveld dwars door het centrum van Den Haag voert, is de Turkse president Recep Tayyip Erdogan het grootste mikpunt van kritiek. ‘Erdogan terrorist!’ is met afstand de meest ingezette slogan, gevolgd door ‘Erdogan fascist’ of ‘Erdogan dictator’. Volgens Kawan Aziz, een Koerd uit Den Haag, laat de Turkse aanval in Syrië zien dat Erdogan de hele regio wil zuiveren van Koerden. „Hij gebruikt als smoesje dat hij Syrische vluchtelingen wil hervestigen, maar hij wil gewoon de demografie van het gebied veranderen.”

En er is nog iets dat Erdogan wil, denkt Aziz: de regio islamiseren. Hij pakt zijn telefoon en laat een filmpje zien van de gevolgen van een Turks bombardement op een gevangenis waar veel strijders van Islamitische Staat gevangen zitten. „Hier, ze zijn allemaal vrijgekomen. Dat doet hij expres”, denkt Aziz. „Hij wil van de hele regio een islamitische staat maken.”

Niet alleen Erdogan moet het ontgelden. Bij de aanwezige Koerden is ook veel frustratie en woede over hoe hun westerse bondgenoten ze in de steek hebben gelaten. En dan met name de Verenigde Staten, die op bevel van president Trump vorig weekend Amerikaanse troepen uit het noorden van Syrië terugtrokken en zo het Turkse leger ruim baan gaven voor een aanval op de Koerden. ‘Trump helpt een nieuw IS-monster’, staat op een van de protestborden te lezen.

Lales Bingöl, een Koerdische studente uit Zweden die in Nederland studeert, zegt dat de Koerden zich „afgedankt” voelen door de VS. „Wij hebben de Amerikanen altijd gesteund, dus dit is heel teleurstellend. De Koerden hebben altijd vooraan gestaan in de strijd tegen islamitisch radicalisme.”

Lees ook: Acht jaar westerse chaos in Syrië

Ook woede over Europa

Kritiek op de houding van Europa klinkt ook. Bijvoorbeeld door Hans Dijkstra, een Nederlandse veteraan die in Libanon diende en naar de demonstratie is gekomen. Dijkstra zorgde er in de jaren tachtig als VN-blauwhelm voor dat de rust aan de grens tussen Israël en Libanon bewaakt werd. Hij noemt het „onbestaanbaar” dat de Koerden veertig jaar later weer aan hun lot worden overgelaten. „Dat we met elkaar niet voor een no fly-zone kunnen zorgen om de Koerden enige kans te geven.”

Dijkstra snapt de kritiek op Trump, maar zegt ook: „Europa doet niks. Het enige dat nu is afgesproken is dat wapenleveranties voorlopig worden stopgezet, maar daar ligt Erdogan niet wakker van.” Hij vindt dat het Turkse regime veel harder onder druk moet worden gezet, met zware economische sancties. „Maar dat gebeurt gewoon niet.”

De demonstratie verloopt intussen in een strijdbare sfeer, soms zelfs bijna feestelijk. Groepjes demonstranten houden in om op de grond te gaan zitten, op te springen en hard ‘Koerdistan! Koerdistan!’ te scanderen. Er wordt gezongen en gedanst en de leuzen houden aan, zoals ‘Handen in de lucht voor onze peshmerga’s!’

Als de stoet demonstranten terugkomt op het Malieveld wordt de tot dan toe zo vreedzame optocht toch nog opgeschrikt door een incident. Tientallen betogers rennen op een opstootje af, waarbij uiteindelijk drie betogers gewond raken. Iets verderop ontstaat een misverstand als een Koerdische betoger een Turkse vlag tevoorschijn haalt om te vertrappen. Verschillende Koerden vliegen de man aan, waarna omstanders ‘Hij is een Koerd!’ roepen.

De incidenten zijn een smetje op een verder zo eendrachtige demonstratie. Volgens de politie waren er zo’n vierduizend mensen, veel meer dan de duizend die de organisatie van tevoren had verwacht.

Lees ook deze reportage over Koerden in Nederland. ‘We staan er weer alleen voor.’