‘Dit is een positieve energie-injectie’

Nobelprijs voor de vrede „Deze prijs is voor Afrika, voor Ethiopië”, zei premier Abiy Ahmed (43) toen hij vrijdag de Nobelprijs voor de Vrede ontving.

Premier Abiy Ahmed (rechts) ontving de Somalische president Mohamed Abdullahi Mohamed, vorig jaar in Gondar, Ethiopië.
Premier Abiy Ahmed (rechts) ontving de Somalische president Mohamed Abdullahi Mohamed, vorig jaar in Gondar, Ethiopië. Foto Eduardo Soteras

De Ethiopische premier Abiy Ahmed had de Nobelprijs voor de Vrede ook gewonnen als die was gegaan naar de meest lachende leider ter wereld. Maar hij krijgt ’m voor de Vrede.

De 43-jarige Ahmed heeft in de anderhalf jaar dat hij aan de macht is zijn best gedaan de vrede met aartsvijand Eritrea te herstellen, hij neutraliseerde hun betrekkingen met buurland Djibouti, maakte een einde aan het grensconflict tussen Kenia en Somalië en bemiddelde deze zomer tussen de burgers en militairen in Soedan. Hij roept door heel zijn land en de rest van Oost-Afrika op tot liefde en vrede – áltijd met een glimlach.

„Laten we hopen dat andere Afrikaanse leiders hierdoor aan vrede op ons continent zullen blijven werken”, zei Ahmed toen hij vrijdag de Nobelprijs ontving. „Deze prijs is voor Afrika, voor Ethiopië.”

Het Oost-Afrikaanse land dat meer dan honderd miljoen inwoners en tientallen etnische groepen telt, werd decennialang geleid door een dictatoriaal regime. Vlak voordat Ahmed in april 2018 de macht overnam waren de politieke en maatschappelijke spanningen in het land zo hoog opgelopen dat een burgeroorlog op de loer lag.

In korte tijd wist hij drastische veranderingen door te voeren: hij beëindigde de noodtoestand, liet duizenden politieke gevangenen en journalisten vrij – Ethiopiërs durfden weer hun mening te uiten – en herstelde de betrekkingen met buurland Eritrea, dat vroeger onderdeel was van Ethiopië.

De leiders hadden ruzie maar de volkeren juist niet, ze deelden veel familiebanden. In augustus 2018 vloog Ethiopian Airlines zijn eerste dagelijkse vlucht van Addis Abeba naar de Eritrese hoofdstad Asmara. Op het vliegveld vielen families elkaar huilend in de armen.

Helaas blijven de hervormingen, waar Eritreeërs op hoopten, vooralsnog uit. In volle bussen verlaten vooral veel jongeren hun repressieve land. Sinds de vrede met Ethiopië kunnen ze zo de dienstplicht ontlopen.

Hervormingen

Abiy Ahmed is de premier van een complex land. Net als een groot deel van de bevolking is hij jong. Net als Ethiopië is hij voor (ongeveer) de helft islamitisch en voor de helft christelijk. „We waren al blij dat hij genomineerd was. Hij is zelf een product van de hervormingen die Ethiopië nodig had”, zegt Million Samuel, de Ethiopische ambassadeur van Nederland, telefonisch. „De politieke sfeer is veel opener geworden in het land; we hebben nu een electorale kiescommissie en een hooggerechtshof die neutraal zijn.”

Ook heeft Ahmed het belang van politieke vertegenwoordiging van vrouwen onderstreept in het conservatieve Ethiopië, door een regering te vormen met tien mannen en tien vrouwen. De Ethiopische topdiplomate Sahle-Work Zewde (69) werd onder Ahmed president, al heeft ze vooral een ceremoniële functie.

Snelle resultaten

Abiy Ahmed is iemand die graag snelle resultaten ziet. In de zomer liet hij ter ere van de Green Legacy Day in een dag meer dan 200 miljoen bomen planten, met als doel ontbossing en klimaatverandering tegen te gaan. Hij besloot staatsbedrijven als Ethiopian Airlines voor buitenlandse investeerdersopen te stellen en brak met het Chinese model dat het land jarenlang voor ogen stond.

Maar niet iedereen is blij met Ahmeds snelle zetten. Onder een deel van de bevolking neemt zijn populariteit af. Veel Tigreërs, die lange tijd op belangrijke posities hebben gezeten, voelen zich aan de kant geschoven door Ahmed die zelf tot de Oromo behoort, de grootste bevolkingsgroep.

Bovendien betekent meer vrijheid voor het volk ook meer vrijheid voor etnische groepen die hun kans zien geweld te gebruiken. En dat leidt tot conflicten. In juni vond er een mislukte coup plaats van etnische chauvinisten waarbij Ahmeds legerleider en zijn andere naaste medewerkers werden gedood. Aan het einde van vorig jaar zijn ongeveer drie van de 105 miljoen Ethiopiërs gevlucht voor geweld in hun regio, schrijft de Financial Times.

Meer Ethiopiërs zeggen: Ahmed is op de goede weg, maar we zijn er nog lang niet. „Onze vorige leiders waren gewend op elk conflict te reageren met militairen”, zegt ambassadeur Samuel. Hard optreden leidt ook tot stabiliteit, maar dit is niet de stijl van Ahmed, zegt de ambassadeur. „Het heeft tijd nodig om zonder inzet van militairen vrede te stichten. Ik denk dat de prijs positieve energie injecteert in Ethiopië. De Nobelprijs zal aan al die gepolariseerde groepen de waarde van vrede zal laten zien.”

Of dit klopt zal volgend jaar blijken als er verkiezingen plaatsvinden in het land.