Recensie

Recensie Boeken

Dit boek over de Tweede Wereldoorlog is een genot om te lezen

Tweede Wereldoorlog ‘De Tweede Wereldoorlog in infographics’ laat niet alleen de grote lijnen zien maar ook de details. Zo zijn de belevenissen van de Duitse 7de Pantser-divisie na de overval op de Sovjet-Unie op de voet te volgen.

In één oogopslag is het duidelijk: het Nederlandse leger stelde in mei 1940 weinig voor. Van alle bij de strijd betrokken partijen had ons land de minste mannen, pantserwagens, kanonnen en vliegtuigen. Zelfs het Belgische leger was aanzienlijk groter: 22 divisies tegenover de Nederlandse 8. De visuele weergave van de krachtsverhoudingen in het onlangs verschenen De Tweede Wereldoorlog in infographics toont aan dat het niet gek was dat Nederland al na vijf dagen de wapens moest neerleggen.

Het boek, onder redactie van de Fransman Jean Lopez (1952), is een genot om te lezen – hoewel lezen eigenlijk het juiste woord niet is. Het draait hier niet om woorden die met illustraties worden ondersteund, maar om 375 infographics die het verhaal vertellen, voorzien van korte verklarende teksten. De Tweede Wereldoorlog in infographics is daarmee geen pageturner om in één ruk uit te lezen, maar meer een snoeptrommel waarnaar je telkens terugkeert om een paar bladzijden te snacken. De graphics hebben bijna allemaal diverse lagen: je ziet in één keer wat er aan de hand is, maar als je beter kijkt, is er ook zeer gedetailleerde informatie te vinden.

Het eerste hoofdstuk behandelt het menselijke en materiële kader van de oorlog. Wat was de omvang van het bbp van de verschillende landen, hoeveel grondstoffen en halffabrikaten produceerden ze, hoe groot waren de legers en hoeveel wapens werden er gemaakt? De graphic met daarin alle voertuigen die tijdens de oorlog werden geproduceerd, maakt goed inzichtelijk hoe enorm veel er van de Amerikaanse lopende band rolden: in totaal 2.382.311 stuks. Dat is 62,5 procent van alle vrachtwagens die er tussen 1939 en 1945 vervaardigd zijn. Duitsland kwam slechts tot 345.914 vrachtwagens, of 9,1 procent van het totaal.

Operatie Barbarossa

In het hoofdstuk ‘Wapens en legers’ wordt aanschouwelijk gemaakt hoe al deze spullen in tactische eenheden werden ondergebracht. Ook hier valt het detailniveau op. De auteurs laten bijvoorbeeld zien hoe Duitse, Britse en Amerikaanse pantserdivisies zich in de loop van de oorlog ontwikkelden qua omvang en samenstelling. Interessant is dat de Duitse divisies steeds meer verdedigend van samenstelling werden en ook steeds kleiner, terwijl de Amerikanen in 1944 een effectieve en totaal gemechaniseerde formatie ontwikkelden die als een onstuitbare golf over het slagveld spoelde.

Dat is te zien in het derde en meest omvangrijke deel van het boek: ‘Veldtochten en veldslagen’. Vanaf de Japanse inval in China in 1937 en de Duitse aanval op Polen in 1939 tot de doodstrijd van beide agressors in 1945 schieten honderden pijlen over de kaarten die de gevechtshandelingen weergeven. De auteurs laten niet alleen het grote, strategische plaatje zien, maar zoomen ook in op details die het verloop van de oorlog inzichtelijk maken. Zo volgen ze bijvoorbeeld de belevenissen van de Duitse 7de Pantser-divisie gedurende de eerste zeven maanden van Operatie Barbarossa, de Duitse overval op de Sovjet-Unie. Na zeven maanden, acht veldslagen en 1.700 kilometer zijn er van de oorspronkelijke 400 officieren, 14.000 manschappen en 256 panstervoertuigen van de divisie respectievelijk 64, 5.133 en 9 over. Door een almaar afnemend aantal beschikbare treinen lukte het niet meer de verliezen aan te vullen.

Enkele infographics uit het boek. Tekst loopt verder onder de slider.

In het laatste hoofdstuk wordt de rekening van de oorlog opgemaakt. Aan de enorme omvang van de rode cirkels met daarin de verliescijfers per land, is goed te zien dat de Sovjet-Unie en China in absolute aantallen het zwaarst te lijden hebben gehad onder de gewelddadigheden, met 28 en 15 miljoen doden. Indrukwekkend zijn ook de zes pagina’s met graphics over de Holocaust. In zwarte figuren is te zien hoeveel Joden er zijn vermoord, waar ze vandaan kwamen en op welke manier ze zijn gedood. Het cliché wil dat één beeld meer zegt dan duizend woorden. Dat geldt soms duidelijk ook voor infographics.