Hoe zorg je ervoor dat je kind (en jij) een nacht door kan slapen?

Slapeloos Ouders vertelden onlangs in NRC wat een slechtslapend kind betekent voor een gezin. Hoe zorg je weer voor rustige nachten?

‘Ik kreeg veel reacties, zelfs van mensen van de middelbare school of anderen die ik al jaren niet meer gezien heb”, vertelt Hanne van der Woude. „Een kennis vertelde me: ‘Dit stuk raakte me echt. Wat heb ik geworsteld met het slapen van mijn kind. We zijn daar al lang uit maar er zit blijkbaar nog steeds een traumaatje’.”

Wat doet het met een gezin als een kind lange tijd niet door wil slapen? Die kwestie kwam aan de orde in een artikel dat NRC op 7 september publiceerde in Het Blad. Fotograaf Hanne van der Woude fotografeerde haar eigen gezin en vijf andere gezinnen die te kampen hadden met kinderen die niet wilden en/of konden slapen. En zo ook hun ouders wakker hielden – soms met een burn-out of ziekte tot gevolg. Eén ouder uit de portretserie raakte zelfs haar bedrijf kwijt: „Ik ben vaak ziek geweest en ik heb na een jaar mijn kapsalon op moeten geven.”

Het stuk raakte blijkbaar een snaar. Het werd goed gelezen en ook op Facebook werd druk gereageerd en werd het stuk veel gedeeld. Marit Unck, een van de geportretteerden die het artikel op haar LinkedIn-pagina deelde, stond versteld van de respons: „Het werd 8.000 keer bekeken en ik had 51 likes, terwijl ik normaal met een post over een werkgerelateerd onderwerp een paar duimpjes omhoog krijg. Van kennissen en collega’s kreeg ik veel reacties: ‘Goh, ik wist niet dat het nog speelde’, ‘Bij mij gaat het ook zo’.”

Als een kind slecht slaapt, is dat een probleem voor het hele gezin. „Vroeger riep de buurvrouw dan: stel je niet aan, gewoon door laten huilen”, zegt Tom van Mierlo, als kinderarts verbonden aan de slaappoli van het Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede. „Maar zo staan we daar niet meer in.” Hij signaleert dat de problematiek de laatste jaren is toegenomen. „Het aantal ouders dat hulp zoekt is gestegen, de wachtlijsten bij de slaappoli’s zijn langer geworden. Naar hoe dat komt is nog geen onderzoek gedaan. Ik denk dat het ermee te maken heeft dat de samenleving is veranderd. Beide ouders werken en hebben een druk leven. Dan is er niet zo veel ruimte om de problemen die erbij komen als een kind niet wil slapen het hoofd te bieden. Daar komt bij: we accepteren minder makkelijk als iets niet helemaal goed loopt en gaan sneller op zoek naar oplossingen.”

Volgens de door onderzoeksinstituut TNO opgestelde richtlijn van de Jeugdgezondheidszorg, Gezonde slaap en slaapproblemen (2017), worden slaapproblemen bij jonge kinderen gedefinieerd aan de hand van de problemen die ouders ervaren met het (niet) slapen van hun kind. Uit onderzoek bij Nederlandse baby’s van zes maanden ervaart één op de tien ouders het slapen van hun kind als een probleem. Uit Nederlandse onderzoeken blijkt dat bij kinderen van anderhalf jaar 8 procent van de ouders problemen bij het slapen ervaart, bij kinderen van 2-14 jaar is dat ongeveer een kwart. Internationale studies laten nagenoeg vergelijkbare cijfers zien.

Ouders ondernemen actie

Sigrid Pillen, kinderneuroloog en somnoloog, verbonden aan het Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe in Heeze, zag de afgelopen zes jaar een verdrievoudiging van het aantal patiënten in haar praktijk: „Of het echt vaker voorkomt weten we niet maar het is zichtbaarder, er is meer aandacht voor en ouders ondernemen eerder actie.”

Ze wil benadrukken dat het ouders niet helpt als iedereen een oordeel over de slaapproblemen van hun kind heeft: „Als je kind niet goed slaapt, doe je het als ouder blijkbaar niet goed. Van alle kanten krijgen ze advies; ‘je moet gewoon even zus of zo’. Ouders ervaren dat als heel vervelend: ze doen al hun best, het lukt niet, ze zijn oververmoeid en prikkelbaar en ondervinden dan geen begrip.”