Groen licht Brussel voor uitkopen varkenshouders

Landbouwbeleid Een subsidie om veehouders uit te kopen, is geen staatssteun. Het kabinet wil de aanpak ook inzetten in de stikstofcrisis.

Producentenorganisatie Varkenshouderij is de verschillende reductiemaatregelen zat en stapt uit overleg met het ministerie van Landbouw.
Producentenorganisatie Varkenshouderij is de verschillende reductiemaatregelen zat en stapt uit overleg met het ministerie van Landbouw. Foto Vincent Jannink/ANP

De Europese Commissie heeft Nederland toestemming gegeven voor een subsidieregeling om overlastgevende varkenshouders uit te kopen. De Commissie ziet de regeling niet als verboden staatssteun, zo meldde het ministerie van Landbouw donderdag. Aanvankelijk hadden boeren die vrijwillig willen stoppen zich al vanaf augustus moeten kunnen aanmelden maar doordat Europese instemming uitbleef, duurde dat langer.

Het kabinet wil overlastgevende varkenshouders in Midden- en Zuid- Nederland uitkopen en heeft daarvoor 180 miljoen euro vrijgemaakt. De varkensstallen zorgen onder meer voor stankoverlast voor omwonenden. Met de sanering wordt ook milieuwinst geboekt, en dat is noodzakelijk met het oog op klimaatdoelen zoals het terugdringen van de CO2-uitstoot.

In het regeerakkoord was er al 120 miljoen euro vrijgemaakt voor het saneren van varkenshouderijen maar doordat het gerechtshof het Urgenda-vonnis vorig jaar bevestigde, werd dat bedrag met 60 miljoen euro verhoogd. Strekking van het vonnis is dat de overheid al in 2020 de CO2-uitstoot in Nederland fors moet hebben teruggedrongen ten opzichte van 1990.

Minister Carola Schouten (ChristenUnie, Landbouw) noemde de regeling donderdag bij de behandeling van de landbouwbegroting „een duidelijke stap in het verbeteren van de leefomgeving in veedichte gebieden”. De subsidie is in eerste instantie bedoeld voor bedrijven in Oost-Brabant, Noord-Limburg en delen van Gelderland, Overijssel en Utrecht. Daar worden momenteel de meeste varkens gehouden.

In Nederland zijn er zo’n 4.100 varkenshouders. Via de sanering moet daarvan minimaal 7 procent van stoppen. Het zou een reductie van 700.000 varkens leiden, op een totaal van 12 miljoen varkens. Boeren hebben vanaf 25 november zeven weken de tijd om zich aan te melden.

Brussel gaf donderdag tevens toestemming voor een tweede subsidie van in totaal 60 miljoen euro voor varkenshouders die willen verduurzamen. Boeren kunnen zo maatregelen nemen die de uitstoot van onder meer CO2 en stikstof beperken. „Zo slaan we meerdere slagen tegelijk: we ondersteunen varkenshouders die willen stoppen, we stimuleren verdere verduurzaming van de varkenshouderij en we verbeteren de leefomgeving rond deze bedrijven”, zei Schouten tijdens het debat.

De Brusselse toestemming is goed nieuws voor het kabinet dat de nu goedgekeurde aanpak breder wil inzetten. In een Kamerbrief kondigde Schouten vorige week al aan veehouders ook uit te willen gaan kopen om de stikstofuitstoot in Nederland terug te dringen. Het plan is onderdeel van een breder pakket aan maatregelen. Zo komt er ruimte vrij voor andere projecten die nu stilliggen sinds de Raad van State dit voorjaar een streep zette door het Programma Aanpak Stikstof (PAS).

Lees meer over de stikstofproblematiek: Meer verzuring en fijnstof, en koolmezen met gebroken pootjes

De landbouw vormt met een bijdrage van zo’n 46 procent van alle sectoren de grootste bijdrage aan de stikstofuitstoot in Nederland. Varkenshouderijen hebben met 17 procent een relatief klein aandeel in de landbouwuitstoot.

Producentenorganisatie Varkenshouderij is de verschillende reductiemaatregelen zat en maakte bekend uit overleg met het ministerie te stappen.