Gaan slapen in Amsterdam, wakker worden in Wenen

Treinverbinding De nachttrein tussen Amsterdam, München en Wenen komt terug.

Foto Kilian CabGuy

Goed nieuws voor treinliefhebbers: drie jaar nadat Deutsche Bahn de laatste Nederlandse nachttreinverbinding stopzette, keert de slaapwagon terug. Vanaf eind 2020 kan er weer dagelijks getreind worden van Amsterdam naar Wenen en Innsbruck, met in het laatste geval een tussenstop in München. In ruim veertien uur rijden de treinen van Nederland naar Oostenrijk, met aankomst voor tien uur ’s ochtends.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven ziet graag dat meer mensen bij een buitenlandse reis kiezen voor de trein in plaats van het vliegtuig.

De verbinding is een gezamenlijk project van de NS en de Oostenrijkse spoorwegen (ÖBB) en betreft het relatief gemakkelijke doortrekken naar Nederland van de al langer bestaande route van Wenen/Innsbruck naar Düsseldorf. Subsidie komt van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat tot en met 2024 maximaal 6,7 miljoen euro inlegt om de verbinding kostendekkend te krijgen: vrijwel geen enkele nachttrein in West-Europa kan zichzelf bedruipen, maar staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66, Infrastructuur) ziet graag dat meer mensen bij een buitenlandse reis kiezen voor de trein in plaats van het vliegtuig.

Wat betreft nachttreinen is dat er de afgelopen jaren niet makkelijker op geworden. De romantiek van wegdommelen in wiebelende bedden en wakker worden in een vreemde stad is grotendeels uit West-Europa verdwenen (Oost-Europa kent nog relatief veel verbindingen). Dat kwam vooral door de opmars van goedkope vluchten en – af en toe – betere hogesnelheidsverbindingen. Zo rijdt in heel Frankrijk elke nacht nog maar een handvol korte nachttreinen. Vanuit Amsterdam kon je in 2007 nog met een directe wagon naar Moskou, maar ook die route bestaat al een aantal jaar niet meer.

De laatste verbindingen met Nederland, richting onder andere Zwitserland, werden uitgevoerd door Deutsche Bahn (DB). Dat bedrijf stopte in 2016 met alle routes: nachttreinen maakten slechts 1 procent uit van de omzet en DB wilde niet investeren in nieuwe wagons. Enigszins last minute besloten de Oostenrijkse spoorwegen om in het gat te springen en onder de flitsende naam ‘Nightjet’ een groot aantal nachtverbindingen te starten, van Hamburg tot Rome. Nederland viel echter net buiten die plannen.

Nu volgt er na veel overleg – in januari meldde Van Veldhoven nog dat een nachttreinverbinding ‘complex’ was – dus toch een aansluiting. Probleem was vooral dat er subsidie nodig was. Van Veldhoven heeft nu besloten die toe te kennen, na onderzoek naar welke partij het beste een verbinding kon exploiteren. Uit marktonderzoek in opdracht van het ministerie is gebleken dat ook commerciële partijen zoals het Duitse busbedrijf Flixbus wel wat zien in een nachttrein, maar dat die vermoedelijk pas vanaf 2024 treinen kunnen laten rijden.

Wat betreft de potentie om reizigers het vliegtuig uit te krijgen lijkt de winst overigens bescheiden. Het Kenniscentrum voor Mobiliteitsbeleid, een onderzoeksbureau van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, becijferde eerder dit jaar dat bij een bezettingsgraad van 50 procent – gebruikelijk voor de Nightjet-treinen – er jaarlijks zo’n 180.000 mensen zullen reizen op de twee nieuwe routes. Ter vergelijking: vliegtuigen vervoerden in 2018 tussen Nederland enerzijds en München en Wenen anderzijds jaarlijks ongeveer 1,2 miljoen mensen.