Franse kandidaat-commissaris ‘omgelegd’ door Europees Parlement

Nieuwe Europese Commissie In een tweede hoorzitting van het Europees Parlement kon de Franse liberaal Sylvie Goulard twijfels over haar integriteit niet wegnemen. Haar afwijzing als eurocommissaris is ook een gevoelige klap voor president Macron.

De liberale Sylvie Goulard zou de portefeuille interne markt krijgen.
De liberale Sylvie Goulard zou de portefeuille interne markt krijgen. Olivier Hoslet / EPA

In de harde strijd om de samenstelling van de nieuwe Europese Commissie viel woensdag een slachtoffer van formaat: Sylvie Goulard, de kandidaat namens Frankrijk. De vertrouweling van de Franse president Emmanuel Macron werd in een tweede hoorzitting – de herkansing – definitief afgewezen door de verantwoordelijke Europarlementariërs. De bestaande twijfels over haar integriteit kon ze niet wegnemen.

Tegen de liberale politicus Goulard loopt in Frankrijk een onderzoek wegens oneigenlijk gebruik van EU-geld. Daarnaast kan ze onvoldoende verantwoording afleggen voor haar werk bij een Amerikaanse denktank, nog in de tijd dat ze Europarlementariër was. Daarmee verdiende ze tienduizend euro per maand bij.

Pijnlijke knauw

De val van Goulard is een pijnlijke knauw voor Macron, die met Goulard voor Frankrijk een portefeuille van formaat had binnengehaald: ze zou verantwoordelijk worden voor de interne markt, cyberveiligheid en de ontwikkeling van een Europese defensiemarkt. Hij moet op zoek naar een nieuwe kandidaat, van wie het maar de vraag is of de brede portefeuille in stand blijft.

Maar het is ook uiterst pijnlijk voor aankomende commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die na het vroegtijdig sneuvelen van de Hongaarse en Roemeense kandidaten nu naar nóg een nieuwe commissaris op zoek moet.

Pijnlijker nog was dat Macron Von der Leyen donderdagmiddag impliciet verantwoordelijk maakte voor het echec rond Goulard. Op een persconferentie in Lyon zei de Franse president bij Von der Leyen drie namen te hebben neergelegd, maar dat zij per se Goulard wilde.

Volgens Macron heeft hij de aankomend commissievoorzitter toen nog gewaarschuwd omdat Goulard mogelijk weerstand kon oproepen bij parlementariërs, maar zouden zijn zorgen door Von der Leyen zijn weggewuifd.

De afwijzing van Goulard is niet los te zien van rancune in het Europees Parlement over de manier waarop Ursula von der Leyen in juli door de regeringsleiders naar voren werd geschoven als nieuwe commissievoorzitter.

In plaats van een van de Spitzenkandidaten, gooide Macron zijn volle gewicht achter buitenstaander Von der Leyen. Dat de kandidaat van de EVP-fractie (christendemocraten) Manfred Weber daarvoor moest wijken, heeft binnen die partij veel kwaad bloed gezet. Het sneuvelen van Macrons kandidaat is voor hen een zoete wraak.

Tegelijk slaagde Goulard er in haar hoorzitting ook slecht in antwoorden te geven op vragen over de relletjes die haar achtervolgen. Cruciale vraag bleef: waarom trad ze als Franse minister van Defensie vorig jaar af om het subsidieschandaal, maar zou ze nu, terwijl het onderzoek nog loopt, al wel commissaris kunnen worden?

„Wij willen de integriteit van de Commissie hoog in het vaandel houden, Frankrijk zal dus met een betere kandidaat moeten komen”, reageerde CDA-Europarlementariër Esther de Lange na afloop. Haar Europese politieke familie van christendemocraten (EVP) was op voorhand al fel gekant tegen Goulard.

Een uur voor de cruciale stemming donderdag, verstuurde de EVP een tweet over Goulard waarin – onbedoeld – op de achtergrond de boodschap leesbaar was uit een interne EVP-WhatsAppgroep. „Jongens, we gaan haar omleggen, maar hou het nog even stil!” (Guys, we are going to kill her...).

Oorlogstaal

Die oorlogstaal had alles te maken met deze politieke afrekening waarmee in Brussel al volop rekening werd gehouden. Eerder sneuvelden ook al kandidaat-eurocommissarissen van de EVP en de sociaaldemocraten (S&D) – respectievelijk de Hongaar László Trócsányi en de Roemeense Rovana Plumb. Nu waren alle pijlen gericht op de kandidaat van die andere grote fractie, de liberalen van Renew Europe, gedomineerd door de partij van Macron. Ook VVD en D66 zijn lid van Renew. „Heel slecht wat hier gebeurt”, reageer Sophie in ’t Veld, D66-Europarlementariër: „Je kwam de zaal van de hoorzitting binnen en meteen rook je de bloeddorst. Objectief is er geen reden voor Goulards afwijzing, iedereen is het eens dat ze zeer competent is. Maar de EVP had duidelijk een rekening te vereffenen.”

Nooit eerder sneuvelden tijdens de parlementaire hoorzittingen drie kandidaat-commissarissen. Naast de blijvende woede over de coup van regeringsleiders in juli, speelt daarbij ook mee dat de christendemocraten en sociaaldemocraten hun meerderheid sinds afgelopen verkiezingen kwijt zijn, dat de fractieleiding van veel partijen onervaren is en er ook binnen de fracties verdeeldheid heerst.

Maar het zegt ook zeker iets over het beoordelingsvermogen en de onervarenheid van Von der Leyen. Kennelijk zag zij alle schandalen van tevoren niet aankomen. De Duitse, die door veel Europarlementariërs wordt gezien als ‘de Commissievoorzitter uit de achterkamertjes van de regeringsleiders’, wil op 1 november van start met haar team.

Maar de kans dat dat nog lukt is met het wegsturen van Goulard erg klein geworden. Nieuwe kandidaten namens Hongarije en Roemenië moeten nog in het Parlement gehoord worden. En Macron zal met een nieuwe kandidaat moeten komen.