Blok: Oekraïne gaat meewerken aan ‘feitenonderzoek’ MH17

De Tweede Kamer wil duidelijkheid over het uitblijven van de sluiting van het luchtruim boven Oost-Oekraïne in 2014. Minister Blok benadrukt dat het niet om een juridisch onderzoek gaat.

Vlucht MH17 werd in de zomer van 2014 neergeschoten boven Oost-Oekraïne. Bijna tweehonderd Nederlanders kwamen om.
Vlucht MH17 werd in de zomer van 2014 neergeschoten boven Oost-Oekraïne. Bijna tweehonderd Nederlanders kwamen om. Foto Maxim Zmeyev/Reuters

Oekraïne zegt toe mee te werken aan „een feitenonderzoek” naar de rol van dat land bij het neerhalen van vlucht MH17. Dat zei minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) donderdag tijdens een bezoek aan Kiev. De Tweede Kamer verzocht de regering begin deze maand om te onderzoeken waarom Oekraïne het luchtruim in 2014 openhield, ondanks de gevechten in het oosten van het land.

Blok heeft volgens persbureau ANP die vraag aan de Oekraïense president Volodymyr Zelensky voorgelegd. „Ik heb uitgelegd dat de nabestaanden dit al lang willen en dat de Kamer hierover een motie heeft aangenomen.” De Oekraïense president zegde daarop zijn medewerking toe. Volgens Blok heeft ook het Oekraïense parlement vragen over de kwestie.

In een toespraak met zijn ambtsgenoot Vadim Prystajko benadrukte Blok dat het geen juridisch onderzoek betreft. Blok zei eerder tegen de Kamer dat er geen grond was „voor staatsaansprakelijkheid richting Oekraïne”. Ook het luchtruim rondom het conflictgebied wordt onderzocht, zei Blok in de toespraak. „Inclusief het territorium van Rusland.”

Twitter avatar ministerBlok Stef Blok Very pleasant meeting in Kiev with president @ZelenskyyUa and good talks with my dear colleague @Vprystaiko. NL & Ukraine will keep on working closely together on #MH17 and the further reforms of Ukraine. Full support for the territorial sovereignty & integrity of Ukraine. https://t.co/GUAi44wkiH

‘Complexiteit’

Een ruime Kamermeerderheid pleitte begin oktober voor duidelijkheid rond het besluit van Oekraïne om het luchtruim niet te sluiten, ondanks de zware strijd die daar in de zomer van 2014 woedde. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) concludeerde in 2015 al dat Oekraïne het luchtruim boven het oorlogsgebied had moeten sluiten. Volgens de OVV wist het land dat luchtafweergeschut commerciële vluchten kon bereiken.

De Tweede Kamer had meer kritiek op Oekraïne, omdat het land ook een belangrijke verdachte in het MH17-onderzoek liet vertrekken naar Rusland. Vervolging in Nederland lijkt daarmee uitgesloten. Blok zei donderdag in Kiev dat Nederland graag een andere uitkomst had gezien, maar dat hij „de buitengewone complexiteit van de situatie begreep”.

Lees ook: Deze mannen zaten volgens het JIT achter ‘MH17’

25 weken

In 2018 stelde Nederland Rusland formeel aansprakelijk voor het neerhalen van vlucht MH17. Deze zomer beschuldigde het internationale onderzoeksteam JIT vier verdachten - drie Russen en één Oekraïner - van betrokkenheid bij het neerschieten van de Malaysia Airlines-vlucht met een Boek-raket. Alle 298 inzittenden, onder wie 196 Nederlanders, kwamen om het leven.

Het strafproces rond MH17 begint in maart. De rechtbank in Den Haag heeft voor het proces tussen 9 maart 2020 en 26 maart 2021 bijna 25 weken gereserveerd in de extra-beveiligde rechtbank bij Schiphol, meldt persbureau ANP. Wanneer de inhoudelijke behandeling kan beginnen, is nog onbekend.