Witte Huis boos over onderzoek

Impeachment In een brief, die als ‘oorlogsverklaring’ wordt omschreven, wordt afgerekend met het onderzoek van het Huis van Afgevaardigden.

Een brief van het Witte Huis, waarin duidelijk wordt gemaakt dat er niet mee gewerkt zal worden aan het impeachment onderzoek van de Democraten.
Een brief van het Witte Huis, waarin duidelijk wordt gemaakt dat er niet mee gewerkt zal worden aan het impeachment onderzoek van de Democraten. Foto Jon Elswick

Het Witte Huis werkt niet mee aan het impeachment-onderzoek van het Huis van Afgevaardigden. Dat onderzoek is „ongeldig”, „onwettig”, „oneerlijk”, „zonder precedent” en „zonder basis”, aldus Pat Cipollone, de hoogste juridisch adviseur van de president, dinsdagavond in een brief die leest als een oorlogsverklaring.

Met deze brief van acht kantjes reageert het Witte Huis op verzoeken om informatie en dagvaardingen van getuigen vanuit drie commissies in het Huis van Afgevaardigden.

De Democraten in het Huis doen onderzoek naar mogelijk machtsmisbruik van president Trump, die in een telefoongesprek president Zelensky van Oekraïne om hulp vroeg bij het vergaren van mogelijk belastende informatie over een van zijn politieke rivalen, de Democratische presidentskandidaat Joe Biden.

Dinsdagmiddag was al duidelijk dat het Witte Huis daar niet bij zou helpen: de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, een van de centrale figuren in de Oekraïne-affaire, werd verboden te getuigen.

Het Witte Huis heeft samengevat twee kernargumenten tegen het onderzoek dat de Democratische leider Nancy Pelosi twee weken geleden in een persconferentie aankondigde. Het eerste is dat het onderzoek niet rechtsgeldig is totdat het Huis van Afgevaardigden heeft gestemd over impeachment, de procedure die uiteindelijk kan leiden tot afzetting van president Trump.

In de tweede plaats stelt Cipollone dat het onderzoek oneerlijk is, zolang niet duidelijk is welke regels ervoor gelden. Tot nog toe heeft Adam Schiff, de leider van het onderzoek in het Huis, geweigerd de Republikeinse afgevaardigden als minderheidspartij dezelfde rechten te geven bij de procedure. Ook mogen getuigen zich van hem niet laten vergezellen door advocaten.

Nauwelijks omschreven procedure

In de Amerikaanse grondwet is impeachment een nauwelijks omschreven procedure. In feite staat er slechts geschreven dat het Huis van Afgevaardigden als enige lichaam impeachment kan beginnen, dat de Senaat in deze procedure de rol van rechter heeft en dat de president kan worden afgezet op grond van „verraad, omkoping of andere high crimes and misdemeanors”. Kim Wehle, hoogleraar recht en lid van het team van de speciaal aanklager die het onderzoek deed dat uiteindelijk leidde tot het (in de Senaat gestrande) impeachment van president Clinton, noemt de bezwaren van het Witte Huis „ongegrond”. In een email aan deze krant schrijft ze dat het Huis de medewerking van het Witte Huis moet afdwingen, en wel via de rechter.

Bij tv-zender CNN zei David Gergen, adviseur van de presidenten Nixon, Ford, Reagan en Clinton, dat het tweede argument van het Witte Huis een risico vormt voor de Democraten.

Hij wees op recente opiniepeilingen die een toename van de steun voor impeachment onder kiezers laten zien. „Als het idee van oneerlijkheid postvat in de gedachten van de kiezers, dan kunnen de Republikeinen daarmee veel van het verloren terrein terugwinnen.”

Terecht onderzoek

The Washington Post publiceerde dinsdag een peiling onder ruim duizend Amerikanen, waaruit blijkt dat 58 procent (sterk) van mening is dat het Congres terecht onderzoek doet naar impeachment van de president, 38 procent van de ondervraagden vindt van niet. Die verhoudingen waren tot voor drie maanden geleden steevast omgekeerd.

Wehle is het niet met Gergen eens, schrijft ze. De omschrijving die het Witte Huis hanteert voor de eerlijkheid van de procedure (due process) is volgens haar voor deze gelegenheid ten onrechte geleend uit het strafrecht. „Er is niets oneerlijks aan een Huis van Afgevaardigden dat informatie vraagt aan de president.”

De diskwalificatie van het onderzoek heeft het Witte Huis niet verhinderd hulp van buitenaf te vragen, zo meldden verschillende media dinsdag. Trump zou oud-afgevaardigde Trey Gowdy hebben verzocht juridisch advies te geven in deze zaak. Gowdy was acht jaar afgevaardigde voor een district in South Carolina.

Hij kreeg nationale bekendheid als leider van een parlementair onderzoek naar toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en haar handelwijze bij een aanslag op de Amerikaanse ambassade in Benghazi, Libië, die in 2012 aan vier Amerikanen, onder wie de ambassadeur, het leven kostte.