Opinie

Onberekenbare Donald Trump is risicofactor in Syrië

Turkse invasieplannen

Commentaar

Donald Trump staat bekend om zijn narcisme, zijn impulsieve beslissingen en zijn gewoonte om te regeren via Twitter. In het tijdsbestek van nog geen 48 uur heeft hij in een reeks tweets over Syrië aangetoond hoe gemakkelijk het buitenlandse beleid van supermacht VS ten prooi valt aan de bevliegingen van één man en hoe onberekenbaar de VS als partner daardoor op dit moment zijn.

Trump is ervan overtuigd dat de VS niets te zoeken hebben in conflicten ver van huis, zeker als Amerikaanse bemoeienis lang duurt, geen overtuigende resultaten oplevert maar wel veel kost – zowel in dollars als in slachtoffers.

Eind december 2018 kondigde hij aan dat de tweeduizend Amerikaanse militairen in Syrië binnen dertig dagen teruggetrokken zouden worden. De manoeuvre kwam hem op veel kritiek te staan en leidde tot het vertrek van minister Jim Mattis (Defensie). Het schijnbaar impulsieve besluit zou toen gevolgd zijn op een telefoontje met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan waarin Trump gezegd zou hebben: „Het is van jou, ik vertrek.”

Zondag belde Trump wéér met Erdogan. Tegen het einde van het gesprek zou Erdogan hebben gemeld dat Turkije nu klaar is om Noord-Syrië binnen te trekken om een bufferzone te creëren. Na afloop verraste Trump de wereld met een tweet die erop duidde dat de VS een Turkse opmars niet zouden verhinderen. Maandagochtend verlieten enkele tientallen Amerikaanse militairen hun posities aan de Turkse grens.

De nog ongeveer duizend Amerikaanse militairen in Noord-Syrië hebben tot taak de Koerdische YPG te steunen in de strijd tegen IS. Turkije ziet deze Amerikaanse bondgenoot als vijand – Erdogan stelt dat de Koerden in Noord-Syrië gelieerd zijn aan de Koerdische afscheidingsbeweging PKK in Turkije. Turkije wil in Noord-Syrië Syrische vluchtelingen herhuisvesten. Een Turks offensief tegen YPG zou de strijd tegen IS verzwakken en roept de vraag op wat er gebeurt met de tienduizend IS-strijders die de YPG gevangen houden – zouden zij in de chaos kunnen ontsnappen? Hoe het in die regio verder gaat, is ook van groot belang voor het Westen.

Trumps tweets maakten veel kritiek los, ook onder Republikeinen die hem doorgaans steunen. De terugtrekking stond gelijk aan verraad aan de Koerden, bracht andere bondgenoten in een lastige situatie en was alleen maar in het voordeel van Rusland en Iran. Trump hoorde de kritiek en schoot weer vanuit de heup: „[…] als Turkije iets doet wat ik, in mijn grote en ongeëvenaarde wijsheid, als ontoelaatbaar beschouw, zal ik de Turkse economie volledig vernielen en vernietigen (Ik heb dat eerder gedaan).” Daarna roemde hij Turkije weer als partner. Het Pentagon verklaarde dat de VS een Turkse invasie niet zouden steunen.

Het is positief dat er binnen de Amerikaanse overheid gestreden wordt over het juiste beleid en dat de president critici hoort. Tegelijk brengt Trump volstrekt onnodig schade toe aan de betrouwbaarheid van de VS. In 48 uur heeft hij Republikeinen op stang gejaagd, de Koerden in Noord-Syrië van zich vervreemd en bondgenoot Turkije eerst gepaaid en daarna bedreigd. Hoever de VS Turkije willen laten gaan, is intussen onduidelijk, of en wanneer de duizend Amerikanen teruggetrokken worden is ook een vraagteken. Een onberekenbare president in het Witte Huis is een risicofactor die Noordoost-Syrië er niet bij kan hebben. In de aanloop naar de verkiezingen volgend jaar en getergd door impeachment zou Trump zomaar nóg wispelturiger kunnen worden.