Nuchterheid voorop bij energietransitie Ermelo-West

Warme wijken Ermelo-West gaat als Wijk van de Toekomst als eerste in de gemeente van het gas af. „Tegen wantrouwige bewoners zeg ik: ik sta niet tegenover maar naast je, ik heb dezelfde vragen”, zegt de wethouder.

Veel daken in Ermelo-West zijn al voorzien van zonnepanelen.
Veel daken in Ermelo-West zijn al voorzien van zonnepanelen. Foto Bram Petraeus

Moet ik eigenlijk blij zijn dat mijn huis tot de eerste Wijk van de Toekomst behoort? Die vraag heeft Henk de Jong (49) uit Ermelo zich de afgelopen maanden geregeld gesteld. En het antwoord? „Ik twijfel er nog steeds aan”, zegt de bewoner van de Kievitstraat. „Het is natuurlijk mooi dat we als voorlopers subsidie krijgen die andere wijken misschien niet krijgen, dat scheelt. Maar aan de andere kant: je draait wel mee met een pilot-project, met alle risico’s.”

De Jong is een van de zestien leden van de bewonersgroep die met voorstellen komt om de wijk in Ermelo-West gasvrij te maken. Zijn nuchterheid lijkt illustratief voor de sfeer binnen de groep. „We zijn voldoende kritisch en hebben echt geen roze bril op”, zegt bewoner Arvid Egbertzen (40). „We willen er ’s winters wel warm bij zitten, maar hebben zeker niet het plan om alle plannen onderuit te halen.”

Ermelo heeft grote ambities. De gemeente wil al in 2030 energieneutraal zijn, dus alle energie zelf opwekken. En vijf jaar later wil ze zelfs klimaatneutraal zijn. Over vijftien jaar worden op dit stukje van de Veluwe dus geen schadelijke gassen meer uitgestoten, althans, dat is de bedoeling. De huishoudens van de Wijk van de Toekomst, bijna vijfhonderd, krijgen als eerste met de Ermelose ambities te maken. De verwachting is dat 80 procent van hun huizen in 2025 aardgasvrij is. De minst snelle wijkbewoners – het project heet ‘Van voorlopers tot laatbloeiers’ – krijgen nog de tijd tot 2027.

Ergeren aan groene ambities

Ambitieus zijn ze, maar groene hemelbestormers zijn in Ermelo-West nauwelijks te vinden. Nuchterheid staat voorop. Dat geldt ook voor de politiek verantwoordelijke man, wethouder Leo van der Velden (SGP). „Het Rijk heeft de keuze gemaakt dat Nederlandse wijken geleidelijk van het gas afgaan. Laten we dat als feit accepteren. Dit ligt nu op ons bordje, en sla de discussie over het waarom over: dat scheelt een avondvullend programma.”

Van der Velden is ruim een jaar verantwoordelijk voor de duurzaamheid in Ermelo. „Als raadslid heb ik me soms geërgerd als mensen doorschoten met hun groene ambities. Ik was bang dat er geld aan nutteloze dingen werd besteed. Maar ik realiseer me nu dat de fase met al die plannen ook noodzakelijk was. Want door die hoge ambities hebben we als gemeente jaarlijks 250.000 euro te besteden, dat budget is gereserveerd. We wilden met de woningcorporatie een energieneutrale modelwoning neerzetten: binnen een maand stond die er, zonder verdere discussie in de raad.”

De financiële ruimte is deze zomer alleen maar groter geworden. In juli kreeg Ermelo van de provincie Gelderland 4,4 miljoen euro toegezegd om vanaf komend jaar de Wijk van de Toekomst gasvrij te maken. Vooroplopen werd zo beloond, zegt Van der Velden. Gemeenten en bewoners dachten toen al ruim een jaar na over hun energietransitie. „Ik zie nu vooral de kansen. Meer comfort voor de bewoners en een enorme economische impuls”, zegt Van der Velden. „En tegen wantrouwige bewoners – die zijn er zeker ook – zeg ik: ik sta niet tegenover, maar naast je. Ik heb dezelfde vragen.”

De keuze viel op dit deel van Ermelo-West omdat in deze wijk de gasleidingen van netbeheerder Alliander financieel zijn afgeschreven, zodat er bij het afscheid geen verlies meer op wordt geleden. Daar komt bij dat de wijk grote verschillen kent: van appartementen en rijtjeswoningen tot vrijstaande huizen. „De eigenaars van de 160 koopwoningen kunnen allemaal op 12.000 euro subsidie van de provincie Gelderland rekenen. Isolatie tot label B staat als eerste op het programma”, zegt projectleider Marjo Kroese. Via de Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) kan dat bedrag verder oplopen.

Foto Bram Petraeus
Foto Bram Petraeus

Driedubbel glas

Maar wie weet wat label B precies inhoudt? „Begin volgend jaar is er een website beschikbaar, waarop bij alle adressen, afhankelijk van jouw beginsituatie, is te zien wat er moet gebeuren. En via een rekenmodel kan je zien wat alles kost”, aldus Kroese. „Verder hebben wij een pool van aannemers en installateurs klaarstaan, al is iedereen vrij om een ander te kiezen. Of om het zelf te doen.”

En als mensen weigeren mee te doen? „We denken in kleine stappen. Nu zeggen we, wat fijn en handig dat u meedoet. In 2025, of misschien wel eerder als het snel gaat, moeten we maar eens kijken wat we doen met de mensen die nog niets hebben gedaan.”

Lees ook de eerste reportage uit Terheijden, waar een warmtenet wordt aangelegd: Ook het bruine café krijgt groene energie

Voordeel is dat het isoleren van de huurwoningen in de wijk al grotendeels is gedaan. Alle 324 huizen van woningcorporatie UWOON in de wijk zijn eind dit jaar verzekerd van label A, dankzij bijvoorbeeld driedubbel glas. Veel daken zijn al voorzien van zonnepanelen. De corporatie kan op 7.000 euro per woning rekenen voor de volgende stap, het gasvrij maken. „We hebben naar de mogelijkheid van een warmtenet gekeken, maar die kans is niet zo groot”, zegt Arvid Egbertzen, projectcoördinator bij een chipmachinefabrikant. „Los van de praktische bezwaren, zoals de noodzakelijke investeringen, gaat onze voorkeur toch uit naar uit een individuele oplossing. Daar is meer draagvlak voor, denken we.” Voorbeeld van zo’n individuele oplossing is de installatie van een warmtepomp.

De bewonersgroep komt al ruim een jaar maandelijks bijeen. Aan kennis ontbreekt het inmiddels niet meer. „In het begin dachten we nog aan de mogelijkheid om in de winter warmte te onttrekken aan het grondwater. Maar in onze projectgroep zit ook een geohydroloog die wist te vertellen dat het grondwater zich anderhalve meter per dag verplaatst. Dus de warmte die je hier ’s zomers zou kunnen opslaan, kan je in winter in Zeewolde eruit halen.”

Foto Bram Petraeus
Foto Bram Petraeus