In het Fins mocht de rekenkamer wel streng zijn

Toezicht op ECB De Europese Rekenkamer kreeg jarenlang beperkt toegang tot ECB-documenten. Oorzaak: verschillen in vertalingen.

Het pand van de Europese Centrale Bank in Frankfurt.
Het pand van de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Foto Alex Kraus / Bloomberg

Als je geen duidelijke afspraken maakt, krijg je ruzie. Dat geldt ook voor de Europese Rekenkamer (ERK) en de Europese Centrale Bank. Afgelopen vijf jaar hadden de twee toezichthouders een conflict, en dat draaide allemaal om de omzetting van een juridische tekst naar de dagelijkse praktijk. Mag de rekenkamer met alles meekijken wat de bankentoezichthouder doet, of kan alleen worden gekeken of de pennen en bureaustoelen wel goed worden ingekocht in Frankfurt?

De rekenkamer klopte vijf jaar geleden op de deur bij de ECB, op het moment dat het toezicht op de grootste banken van Europa werd overgeheveld van de nationale instanties naar de ECB. Die instanties, zoals De Nederlandsche Bank, werden gecontroleerd door de nationale rekenkamers. De Europese Rekenkamer, zo was de gedachte, mocht hetzelfde doen bij de ECB.

Onafhankelijke waakhond

Dat was de ECB echter niet gewend. Bij het bepalen van het monetaire beleid in de eurozone opereert de centrale bank onafhankelijk van overheden, parlementen én rekenkamers. Of het een goed idee is dat de rente nu negatief is of dat de geldkraan weer wordt opengezet, daar kan de buitenwereld wel gedachtes over hebben, maar de ECB kan die kritiek naast zich neerleggen.

Als bij het opstellen van de documenten over het toezicht nu goed was vastgelegd dat de ECB de deuren wat betreft het bankentoezicht moest openen, dan was er geen probleem geweest. Maar dat bleek niet zo te zijn.

De ECB hield de deur dicht onder verwijzing naar de betreffende regeling in het Engels, waar stond dat de rekenkamer alleen mocht kijken naar de ‘operationele effectiviteit’ van de bankenwaakhond. Pennen en bureaustoelen dus.

Gevoelige informatie

De rekenkamer hield afgelopen jaren wel toezicht op de ECB, maar kreeg geen inzage in alle documenten die het zelf nodig achtte. Zo vond de ECB het niet nodig om gegevens over individuele banken te verstrekken, of notulen van bestuursvergaderingen: te gevoelige informatie. Begin dit jaar trok de Rekenkamer aan de bel bij het Europees Parlement. Op deze manier was geen effectief toezicht mogelijk, meende de Rekenkamer.

„De ECB had helaas wel echt een punt over de Engelse tekst”, vertelt het Nederlandse lid van de Europese Rekenkamer, Alex Brenninkmeijer. „Het was een pure juridische vertaalkwestie.”

In de Europese Unie worden teksten in alle 24 officiële talen vertaald, en dat bood de rekenkamer uiteindelijk uitkomst. Wat bleek: in een aantal andere talen was de passage over de reikwijdte van het toezicht anders. Zo werd in het Fins geschreven dat de rekenkamer mag kijken naar de „effectiviteit” in het algemeen, en had de Nederlandse tekst het over toezicht op de „rechtmatigheid en doelmatigheid”. Kortom: per taal verschilde het mandaat voor de rekenkamer.

Een paar maanden geleden werd de ruzie bijgelegd. Woensdag ondertekende Brenninkmeijer samen met ECB-bestuurslid Andrea Enria een memorandum.

Rekenkamer mag nu álle ECB-documenten inzien, maar alleen in Frankfurt

Afgesproken is dat de rekenkamer alle documenten mag inzien, al moet dat in het gebouw van de centrale bank plaatsvinden en mogen er niet te veel medewerkers bij betrokken zijn. De ERK heeft verder moeten beloven dat alle ict-systemen net zo veilig zijn als bij de ECB. En de rekenkamer mag ook niet overdrijven: het aantal verzoeken moet redelijk blijven, is aan de ECB beloofd.

Uit het memorandum blijkt dat de ECB en de ERK willen stoppen met de haarkloverij over woorden. Ze beloven regelmatig te overleggen zodat de uitwisseling van documenten ‘soepel’ verloopt. Bij ruzie beloven de partijen met een ‘coöperatieve geest’ naar een oplossing te zoeken.

De rekenkamer is „heel gelukkig” met de uitkomst, aldus Brenninkmeijer. Niet alleen omdat de ECB nu goed gecontroleerd kan worden. De rekenkamer kijkt al naar andere projecten waar geprofiteerd kan worden van de geopende deuren van de ECB. „Witwassen is een belangrijk onderwerp nu in de Unie. Dat zou voor ons ook een goed onderzoek kunnen zijn: hoe goed pakken de Europese instanties dat aan? Als we dan documenten van de ECB kunnen inzien over hoe banken dat doen, is dat natuurlijk waardevol.”

Correctie (10 oktober 2019): In het artikel stond eerder dat de ECB niet in het openbaar verantwoording hoeft af te leggen. Dat doet de ECB wel; ze kan kritiek bij monetaire beslissingen wel terzijde leggen. Dat is hierboven aangepast.

Lees ook: Waarom is strijd tegen witwassen zo moeilijk?