Ze was echt een minister van buiten Den Haag

Ella Vogelaar (1949-2019) | Oud-minister Ze was geen partijtijger, maar dat werd ook haar handicap in Den Haag. Ze vertrok met tegenzin.

Ella Vogelaar na een gesprek met formateur Jan Peter Balkenende in 2007
Ella Vogelaar na een gesprek met formateur Jan Peter Balkenende in 2007 Foto Robert Vos

Ze was zoals dat in de Haagse bureaucratie heet, minister zonder portefeuille. Maar ze was vooral minister zonder politieke vrienden, minister zonder politieke steun en minister zonder politieke macht. Het werd zodoende een weinig glorieus ministerschap voor Ella Vogelaar dat op 13 november 2008 na 20 maanden dan ook voortijdig eindigde, nadat haar door haar eigen partij, de PvdA, de wacht was aangezegd. Afgelopen maandag overleed zij op 69-jarige leeftijd. Zij leed al enige tijd aan depressies en heeft een eind aan haar leven gemaakt.

In het in 2007 aangetreden vierde kabinet-Balkenende, dat regeerde met steun van CDA, PvdA en ChristenUnie werd Ella Vogelaar minister voor Wonen, wijken en integratie. Ze had niet zelf een departement te beheren en werd ingekwartierd bij het toen nog bestaande departement van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM). Betere woon- en leefomstandigheden in Nederlandse buurten moesten de integratie bevorderen, was de gedachte achter haar projectministerschap.

Dit bleek al snel een moeilijke opgave zonder de benodigde middelen. De eerste maanden was zij dan ook vooral bezig met het vragen van geld bij collega’s die wel over eigen begrotingen beschikten. „Het is bizar om een minister op zo’n bepalend en gevoelig dossier op pad te sturen zonder één euro”, oordeelde oud-minister Roger van Boxtel, die zelf in de jaren 90 minister voor het grotestedenbeleid was geweest.

Mondjesmaat wist Vogelaar geld los te krijgen. Ook de woningbouwcorporaties deden mee. Daardoor kon zij met haar project van start om speciale aandacht te geven aan 40 geselecteerde achterstandswijken. Het moesten „krachtwijken” worden. Doorgaans werden zij Vogelaarwijken genoemd, maar toen was Vogelaar al weer noodgedwongen vertrokken en vervangen door Eberhard van der Laan.

Nooit thuisgevoeld

Den Haag was een wereld waar Vogelaar zich nooit echt heeft thuisgevoeld. Ze was echt een minister van buiten. In het partijpolitieke circuit was Vogelaar een relatief onbekende. Geen partijtijger. Tijdens haar studie aan de sociale academie was zij eind jaren 60 lid van de Communistische Partij van Nederland (CPN) geworden. Die partij zei zij in 1983 vaarwel.

Vogelaar ging bij de vakbeweging werken en werd onder andere voorzitter van de Onderwijsbond van de FNV. Daarna was Vogelaar enkele jaren vice-voorzitter van de overkoepelende vakcentrale.

Hoewel Ella Vogelaar door PvdA-leider Wouter Bos in 2007 naar het kabinet was gehaald, had ze al gauw juist met hem de grootste problemen. „Ik heb twintig maanden een gevecht met Wouter gevoerd”, zei ze nadat ze was vertrokken. Ze hield haar ervaringen bij in een logboek dat zij in 2009 onder de titel Twintig maanden knettergek publiceerde.

‘Knettergek’ was een verwijzing naar Geert Wilders (PVV) die haar daarvoor had uitgemaakt tijdens een debat in de Tweede Kamer.

De reputatie van Vogelaar liep een deuk op toen zij in 2008 door de website GeenStijl werd geïnterviewd. Ze weigerde interviewer Rutger Castricum minutenlang antwoord te geven en liep zwijgend verder.

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl