Turkse twitteraars steunen ‘hun’ militairen

Operatie Vredesbron Tienduizenden Turkse militairen staan paraat aan de Syrische grens.

Bewoners juichen en applaudisseren voor een konvooi van Turkse gevechtsvoertuigen in Zuid-oost Turkije.
Bewoners juichen en applaudisseren voor een konvooi van Turkse gevechtsvoertuigen in Zuid-oost Turkije. Foto Lefteris Pitarakis / AP

Nadat president Erdogan zaterdag in een toespraak de aanstaande Turkse invasie in Noord-Syrië aankondigde, ging de hashtag Operatie Vredesbron (#BarişPinariHarekati) viraal op sociale media. Honderdduizenden Turkse twitteraars stuurden berichten om de troepen te steunen, al dan niet voorzien van heroïsche foto’s of video’s van mehmetcik (de koosnaam voor Turkse soldaten).

„Vertel het aan de ongelovigen, het leger van Mohammed is terug”, schreef ene Yeniden Devam op Twitter – een quote die de conservatief-religieuze krant Yeni Akit maar al te graag citeerde in de kop boven een artikel over steun aan het leger. Ook andere kranten en zenders staan dezer dagen bol van de nationalistische berichten over de lang verwachte Turkse invasie in Noord-Syrië.

De regeringsgezinde krant Yeni Safak publiceerde een tijdpad met het verwachte verloop van de operatie, die werd gepresenteerd als een „nieuwe hoop” voor de regio. De krant bracht trots het – onbevestigde – bericht dat 14.000 strijders van het Vrije Syrische Leger zijn gerekruteerd voor de operatie. Vorige week kondigden twee door Turkije gesteunde Syrische rebellengroepen een fusie aan in de Zuid-Turkse stad Sanliurfa – een aanwijzing dat de operatie aanstaande is.

Het leger zegt dat de voorbereidingen zijn voltooid. De afgelopen maanden zijn tienduizenden militairen, tanks, pantservoertuigen en ander materieel naar de grens gestuurd. Artsen uit de grote steden in het westen zijn overgeplaatst naar de grensprovincies Sanliurfa en Gaziantep, zodat er genoeg medisch personeel is als er gewonde Turkse militairen geopereerd moeten worden.

Lees ook: Grensstadje Kobani ligt nu opnieuw aan het front

Na het abrupte besluit van president Trump om de weg vrij te maken voor een Turkse invasie, lijkt president Erdogan ineens zijn zin te krijgen. Hij dreigt al maanden met een inval om de Syrisch-Koerdische strijdgroep YPG, die de controle heeft over het gebied, terug te dringen en een ‘veilige zone’ te creëren voor een tot twee miljoen Syrische vluchtelingen die nu in Turkije wonen.

Maar Erdogan was net zo verbaasd over Trumps besluit als de diplomaten en militairen die diens beleid moeten uitvoeren. Terwijl Trump het nieuws nog wel bekendmaakte na een telefoongesprek met Erdogan. De Turkse president was echter gefrustreerd omdat Trump niet genoeg oog had voor de Turkse zorgen, aldus anonieme Turkse functionarissen tegen de website Middle East Eye.

Offensief tegen YPG

Aan het einde van het gesprek zei „Erdogan tegen Trump dat de VS de keuze hadden: samenwerken met Turkije of uit de weg gaan”, aldus een functionaris tegen Middle East Eye. In Ankara vermoedt men dat Trump dit laatste in zijn oren heeft geknoopt. Want het Witte Huis kwam na het telefoontje ineens met een verklaring waarin het pad wordt geplaveid voor het offensief tegen de YPG.

De YPG is een cruciale Amerikaanse bondgenoot in de strijd tegen de terreurbeweging Islamitische Staat (IS) in Syrië. Maar Turkije ziet de groep als een bedreiging omdat ze nauw gelieerd is aan de Turks-Koerdische terreurgroep PKK. Sommige hogere officieren van de YPG, die getraind zijn door de PKK, pendelen heen en weer tussen Syrië en het PKK-hoofdkwartier in de bergen van Noord-Irak.

Komt er een Turkse invasie in Syrië, en zeven andere vragen over de afspraak tussen Trump en Erdogan

Bovendien heeft de YPG dankzij de Amerikanen veel nieuwe wapens gekregen en gevechtservaring opgedaan. Naarmate de YPG meer grondgebied op IS veroverde in Noordoost-Syrië, groeiden de zorgen van Turkije over een ‘terreurcorridor’ aan zijn zuidgrens, vanwaar de PKK een guerrilla kan voeren op Turks grondgebied. Ook al is daarvan tot nu toe geen sprake geweest.

Demografische barrière

De twee miljoen Syrische vluchtelingen die Erdogan in het gebied wil huisvesten, zouden een levende demografische barrière vormen voor Koerdische autonomie. Want de meeste Syriërs in Turkije zijn Arabieren die uit andere delen van het land komen. Maar Turkije stelt (zonder bewijs) dat het gebied oorspronkelijk overwegend Arabisch en Turkmeens was, en dat de YPG de bevolkingssamenstelling heeft veranderd. „Tijd om dat te corrigeren”, twitterde Erdogans woordvoerder.

Toch is het de vraag of het echt zo ver komt. Want er heerst grote verwarring bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en het Pentagon na Trumps besluit. Democraten én Republikeinen in het Congres zijn woedend over het ‘verraad aan de Koerden’ en proberen de president op andere gedachten te brengen. Na felle kritiek leek hij dinsdag terug te krabbelen en dreigde hij de Turkse economie „totaal te verwoesten” als Turkije „iets doet dat ik, in mijn grote en ongeëvenaarde wijsheid, de grens vind overgaan”. De vraag is of Turkije zich daardoor laat afschrikken.

Correctie (10 oktober 2019): in een eerdere versie van dit artikel is de naam van de Turkse militaire operatie in Noord-Syrië verkeerd vertaald als Operatie Vredeslente. Het moet zijn: Operatie Vredesbron. Hierboven is dat aangepast.