Recensie

Recensie Muziek

Nederlands Kamerkoor verklankt een wereld in scherven

Klassiek Op zoek naar „de toekomstige heerlijkheid” laat het Nederlands Kamerkoor het publiek baden in verwarring en verwondering.

Het programma O Sacrum Convivium van het Nederlands Kamerkoor zit vol met vocaal vernuft en verbeeldingskracht.
Het programma O Sacrum Convivium van het Nederlands Kamerkoor zit vol met vocaal vernuft en verbeeldingskracht. Foto Foppe Schut

Hemels streven botst op aardse worsteling bij het Nederlands Kamerkoor in O Sacrum Convivium. Drie toonzettingen van dit lied vormen de rode draad: een verlangen naar eenheid met God, die hierin de bron van leven is. In de versies van de 16de-eeuwers Palestrina en Victoria zweven de klanken als één lichaam ten hemel. Die heelheid wil Messiaen zo’n vierhonderd jaar later hervinden, maar het gedicht reist nu door een leeg heelal: het gezoem van de bassen verstomt langzaam en de sopranen klimmen hoger op zoek naar houvast: de zang belichaamt de eenzaamheid van de moderne mens in de chaos van het hedendaagse universum.

„De toekomstige heerlijkheid” uit het O Sacrum Convivium is ver weg in de andere koorwerken. Taal en betekenis verbrokkelen bij Messiaen, Poulenc en Schönberg, totdat bij Xenakis de stem nog slechts klanken uitstoot. Enerzijds heeft het iets speels, want de stukken zijn ook een muzikale ontdekkingsreis, anderzijds doen ze denken aan gebroken spiegels: het wereldbeeld ligt in scherven. Wat is het woord nog waard?

Dirigent Peter Dijkstra en de twaalf zangers van zijn Nederlands Kamerkoor laten hun publiek baden in verwarring en verwondering. In Palestrina geurt de muziek naar wierook en in Poulenc naar vochtige aarde. Het Hebreeuwse De Profundis van Schönberg komt „uit de diepte”, en de onbegrijpelijke klanken in Nuits van Xenakis dalen juist in die duisternis af, alsof de stemmen proberen terug te keren naar de nacht waaruit we zijn ontstaan.

Het programma zit vol met vocaal vernuft en verbeeldingskracht, want de luisteraar kan het bovenstaande verhaal gerust voor een eigen lezing inruilen. Deze acht stukken scheppen, zoals elk goed kunstwerk, een open ruimte voor gevoelens en gedachten. En die zullen in onze versplinterde samenleving van mens tot mens verschillen.