Italië verkleint aantal parlementsleden drastisch

Politiek bestel Al jaren wordt er gedebatteerd over hervormingen in het Italiaanse politieke bestel. Nu is een van de voorstellen daarvoor gerealiseerd, wat de kans op crisis verkleint.

Leden van het Italiaanse Huis applaudisseren na goedkeuring van de wet voor een kleiner parlement.
Leden van het Italiaanse Huis applaudisseren na goedkeuring van de wet voor een kleiner parlement. Foto Alessandro di Meo / EPA

Het Italiaanse parlement heeft dinsdagavond definitief ingestemd met een van de politieke hervormingen waarover al decennia lang wordt gedebatteerd. Het aantal parlementsleden wordt met een derde teruggebracht, van 945 gekozen Kamerleden en senatoren naar 600.

„Dit is een concrete stap om onze instituties te hervormen”, twitterde premier Conte. „Voor Italië is het een historische dag.”

Italië had na het Verenigd Koninkrijk (1217 zetels in Lagerhuis en House of Lords) van de Europese landen het grootste parlement. Het hoge aantal Kamerleden (nu 630) en senatoren (nu 315 plus zes senatoren die voor het leven zijn benoemd) is lang gezien als een bron van inefficiëntie. In haar campagne tegen de ‘oude politiek’ en de ‘politieke kaste’ stond een kleiner parlement hoog op het verlanglijstje van de populistische Vijfsterrenbeweging, de grootste regeringspartij. Het levert ook geld op: volgens partijleider Luigi Di Maio 500 miljoen euro over de normale zittingsperiode van vijf jaar.

Deze wijziging van het staatsbestel is populair bij de meeste kiezers. Maar ook onder voorstanders is kritiek. Dit is een maatregel „die het systeem verandert zonder dat men eraan denkt het opnieuw vorm te geven”, schrijft La Repubblica, een krant die vaak heeft aangedrongen op hervorming van het politiek bestel, in een kritisch commentaar.

Grondwetswijziging

Di Maio had haast. De leider van de Vijfsterrenpartij staat onder druk en wilde snel een symbolische overwinning boeken. Dat moet bewijzen dat de keuze om deze zomer te breken met antimigratiepartij Lega en een nieuwe coalitie te vormen met de centrum-linkse Democratische Partij PD, niet een negatieve was (verkiezingen voorkomen op een moment dat de Vijfsterren er slecht voorstaan) maar een positieve (doelstellingen van de partij bereiken).

Omdat voor wijziging van het aantal parlementariërs een grondwetswijziging nodig is, moest hier drie keer eerder over worden gestemd. Bij die eerdere stemmingen waren leden van de Democratische Partij, toen nog in de oppositie, tegen of kritisch. Nu, als regeringsfractie, stemden zij vóór. Sommige commentatoren vinden dat de PD hiermee door de knieën gaat om maar te kunnen meeregeren.

„Ik zal niet zeggen dat deze hervorming perfect is”, zei Graziano Delrio, PD-fractieleider in de Kamer van het Afgevaardigden, tegen radio Rai. Zijn fractie is toch akkoord omdat maandag afspraken zijn gemaakt dat deze stap binnen een paar maanden zal worden gevolgd door een samenhangender pakket maatregelen. Zo moet ervoor worden gezorgd dat alle regio’s zijn vertegenwoordigd en moet het kiesstelsel worden aangepast.

De wijziging verkleint de kans op een politieke crisis. Zij gaat pas in als de zittingstermijn van het huidige parlement afloopt. Zonder een crisis die vervroegde verkiezingen onvermijdelijk maakt, zou dat in 2023 zijn. Aangenomen wordt dat veel parlementariërs die bang zijn dat er in een kleiner parlement geen plaats meer voor hen is, zo lang mogelijk in functie willen blijven.

De vermindering van het aantal parlementariërs is uiteindelijk met een ruime Kamermeerderheid aangenomen. 553 stemden voor, veertien tegen. Het nieuwe parlement in Rome zal kleiner zijn dan dat van Frankrijk (577 in de Nationale Assemblee plus 348 in de Senaat), Duitsland (709 Bundestag plus 69 Bundesrat) en Spanje (350 Congres en 265 Senaat).

(Dit artikel is op 9 oktober om 8u30 aangevuld met de tweet van premier Conte. Ook is het aantal vóórstemmer gecorrigeerd.)