Opinie

EU, kijk niet weg van Turkse inval in Syrië

De EU moet doen wat het kan om een Turkse militaire actie in Syrië te voorkomen, schrijft .

Strijders van de Koerdische YPJ en YPG demonstreren in Qamishli tegen de Turkse dreiging.
Strijders van de Koerdische YPJ en YPG demonstreren in Qamishli tegen de Turkse dreiging. Foto Delil Souleiman/AFP

‘Op een nacht kan ik onverwachts langskomen”: zo bracht Erdogan maandag het nieuws over de ophanden zijnde inval van Turkije in Syrië. Erdogan verwees naar de woorden van een lied, dat hij eerder ook citeerde toen hij de Syrische regio Afrin binnenviel en duizenden slachtoffers maakte. Nu is het hem na maanden van aandringen weer gelukt: president Trump geeft Turkije toestemming het noorden van Syrië binnen te vallen, en haalt de Amerikaanse troepen weg. Als de Europese Unie hier niet adequaat op reageert, staat het samen met de Verenigde Staten een nieuw regionaal bloedbad toe. Sterker: zij maken dat ook mede mogelijk.

Feitelijk betekent Trumps toestemming dat Erdogan een vrijbrief heeft om Koerden aan te vallen in Rojava, een gebied rondom de Koerdisch-Turkse grens. Al duizenden jaren wordt dit gebied bewoond door Koerden en andere volkeren. Sinds het verslaan van IS is er stabiliteit in het gebied en worden alle groepen vertegenwoordigd in het regioparlement, met een mate van vrouwenemancipatie die nergens anders ter wereld te vinden is. Vrouwen hebben een eigen brigade en er is een dorp, Jinwar, dat volledig is ontwikkeld en uitgedacht door vrouwen.

Lees ook: Komt er een Turkse invasie in Syrië, en andere vragen over de afspraak tussen Trump en Erdogan

Waarom wil Turkije invallen?

De vraag die gesteld kan worden: wat stoort Turkije momenteel aan Rojava, waarvan de bewoners juist een essentiële rol speelden in het verslaan van IS? Er zijn twee antwoorden mogelijk. Enerzijds heeft Erdogan nog steeds te maken met duizenden oud-IS-terroristen (afkomstig uit allerlei landen) die hij in Turkije heeft opgenomen en wil inzetten als eigen grensmacht, tegen de Koerden. Anderzijds ziet Erdogan politieke risico’s voor hemzelf: het bestaan van een stabiel Koerdisch gebied in Syrië leidt namelijk tot versterking van het geloof in democratie en zelfbeschikking voor Koerden in Turkije en de hele regio. Met de mogelijke nieuwe inval poogt de Turkse leider twee vliegen in één klap te slaan, en neemt hij opnieuw de rol op zich van regionale agressor.

De beslissing van de VS om deze inval toe te staan is allereerst een dolkstoot in de rug van de Koerden. In de afgelopen jaren waren zij ondanks de vele verloren mensenlevens de meest betrouwbare en effectieve Amerikaanse bondgenoot in de regio. Zonder hen waren mensenrechten en democratische waarden nog veel meer in het geding geweest en waren het geweld en de terreur van IS nooit zo snel verjaagd uit de regio. Bovendien leidt Trumps keuze niet alleen tot veel nieuwe slachtoffers: het leidt ook tot meer instabiliteit, waarmee het ook tegen de belangen ingaat van de rest van de internationale gemeenschap.

Europese sancties

De Europese Unie lijkt hier misschien buiten te staan, maar behalve de VS speelt ook de EU een belangrijke rol bij de keuzes die Turkije maakt. De EU maakte zichzelf in 2016 in feite chantabel met de beruchte migratiedeal met Turkije: Erdogan kan de deal immers opzeggen, wat tot politiek impopulaire vluchtelingenstromen zal leiden. Bovendien is er tot nu toe geen duidelijk zicht geweest op de bestemming van een deel van het geld dat bedoeld was voor de opvang van de IS-strijders in Turkije, die Erdogan in maart 2018 bij de inval in Afrin inzette. Met zes miljard euro beloont de EU in feite indirect Erdogan voor zijn gruweldaden jegens Koerden en andere groepen in de regio, en voor het opvangen en her-mobiliseren van IS-terroristen. De EU doet zichzelf hiermee zwaar tekort.

Zijn de Europese grondwet en de vele mensenrechtenverdragen onze belangrijkste principes, of zijn ze een papieren werkelijkheid?

Tegelijkertijd zijn er nog genoeg mogelijkheden om het tij te keren. We staan voor de uitdaging om een invasie en daarmee duizenden slachtoffers en vluchtelingen te voorkomen. Door sancties op te leggen, en duidelijk te maken dat Erdogan voor zijn eigen keuzes diplomatieke gevolgen zal ondervinden, kan de EU eindelijk haar verantwoordelijkheid nemen voor de Koerdische kwestie en voor stabiliteit in de regio. Wegkijken zal niet alleen zorgen voor vele nieuwe slachtoffers: het biedt ook IS de kans een nieuwe positie in de regio te verwerven, langs de grens tussen Turkije en Syrië.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.