Xtc voor de ‘yogasnuiver’, ghb als je weinig geld hebt

Drugs Drugsgebruikers hebben vaker medische hulp nodig. Wat zijn de populairste, de meest verslavende en snelst oprukkende drugs?

Ketamine
Ketamine Foto Lex van Lieshout/ANP

Steeds meer Nederlanders belanden na drugsgebruik in het ziekenhuis. Dit blijkt uit een omvangrijk onderzoek van het Trimbos-instituut, dat maandag is gepubliceerd. Patiënten hebben last van een hoge bloeddruk, oververhitting en bewustzijnsdalingen. Sommigen worden in comateuze toestand binnengebracht en moeten intensief worden gemonitord. Een „zorgwekkende ontwikkeling”, volgens het Trimbos-Instituut. Dit zijn de populairste, de meest verslavende en snelst oprukkende drugs.

Lees ook Drugs zetten naast justitie ook gezondheidszorg onder druk

Xtc, de populairste harddrug

Ze werken door de week, sporten regelmatig, letten op hun voeding en gaan op tijd naar bed. Maar in het weekend gebruiken ze, op een festival of een feest, af en toe drugs. „Yogasnuivers”, noemde politiebaas Erik Akerboom ze al. Xtc is hun favoriete drug. Die geeft een euforisch gevoel. De muziek klinkt intenser, de dansvloer lonkt.

7 procent van de bevolking gebruikte weleens xtc, volgens het CBS. In 2017 namen 370.000 mensen een pilletje xtc. Het is „mainstream”, volgens verslavingsinstelling Jellinek.

Dat gaat niet altijd goed. Vorig jaar steeg het aantal gezondheidsincidenten met xtc – voor het eerst sinds jaren – naar 1.850 (ongeveer een derde van het totaal), blijkt uit de maandag gepubliceerde Monitor Drugsincidenten. Meestal nemen gebruikers alleen xtc, soms met ghb, coke of amfetamine.

En de pillen worden sterker. Bevatte xtc jarenlang 80 milligram mdma (de werkzame stof in xtc), tegenwoordig wordt de dubbele dosis in een pil geperst, oplopend tot 200.

Mensen komen binnen en voelen zich niet lekker, zegt Ronald van Litsenburg van Event Medical Service, die al twintig jaar medische hulp op festivals en evenementen verleent. „Het gaat te hard”, zegt hij. Snelle hartslag, verhoogde bloeddruk, verhoogde tempratuur, een gespannen lijf. En soms hallucinaties, zegt van Litsenburg.

Gebruikers realiseren zich onvoldoende, volgens Esther Croes van het Trimbos-instituut, dat een pilletje nooit veilig is. Drugs matten het lichaam af, zegt Croes. „Waarom kun je niet gewoon feesten tot je moe bent? Het lichaam geeft niet voor niets het signaal af: tot hier en niet verder.”

Ghb, de meest verslavende harddrug

„Het is normaler om ghb te gebruiken, gewoon in de kroeg. Soms komen ze al met 18, 19 jaar bij ons binnen met acute ghb-intoxicaties”, zegt een arts in een Trimbos-onderzoek. Wat blijkt: ghb-gebruikers belandden de afgelopen vijf jaar vaker op de eerste hulp. En ook forensische artsen krijgen steeds vaker met deze groep te maken.

Gebruikers voelen zich na een ‘buisje’ ghb (kosten 4 à 5 euro) rustig en ontspannen. Remmingen vallen weg, angsten verdwijnen. In 2017 namen 50.000 Nederlanders ghb.

Een probleem: ghb is lastig te doseren. In 2018 waren er bijna 1.400 gezondheidsincidenten met de drug, bijna een kwart van het totaal.

Gebruikers komen soms helemaal out op de EHBO-post, zegt Ronald van Litsenburg. „Ze zijn niet aanspreekbaar en reageren niet op een pijnprikkel.” Hun ademhaling is laag. Soms moeten ze aan de beademing. Regelmatig ghb-gebruik leidt tot verslaving. De drug is eenvoudig te maken en is goedkoop. Uit het rapport: „Als je weinig in de buidel hebt, maar wel van de wereld moet raken, is ghb ideaal.”

Verslaafden nemen iedere twee uur ghb, ook ’s nachts. De terugval bij afkicken is groot, blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit in Nijmegen, 50 tot 70 procent, te vergelijken met heroïne. Dit komt mede doordat de nazorg voor ghb-verslaafden vaak nog tekortschiet, volgens het Trimbos-rapport. „De hoge terugval bij ghb drukt enorm op het budget van de verslavingszorg.”

Ketamine, de snelst oprukkende drug

Begin dit jaar bleek al dat tripmiddel ketamine in het Nederlandse uitgaanscircuit populairder wordt, nu is bekend dat gebruikers door deze drug ook vaker in de problemen komen. De Monitor Drugsincidenten 2018: „De bijdrage van ketamine aan het totaal aantal incidenten op EHBO-posten en bij ambulancediensten vervijfvoudigde in zes jaar tijd.”

‘K’ is oorspronkelijk een narcosemiddel, dat ook gebruikt wordt om paarden mee te verdoven. Je snuift of injecteer het. Gebruikers zijn – ongeveer een uurtje – in een dromerige toestand. Spieren raken slapper en zijn moeilijker te controleren. Het lichaam lijkt los van de geest te raken. De kans op verslaving is klein, maar bij een hoge dosis raken gebruikers angstig. Bij een veel te hoge dosis kun je een in ‘K-hole’ belanden: een bijna-verlammingservaring die ongeveer een uur duurt.

Ronald van Litsenburg ziet op de EHBO mensen die „in een tunnel zitten en er niet uit kunnen”. Vaak zijn dit ‘combi-gebruikers’, zegt hij, mensen die verschillende drugs mixen. Doordat ze drugs combineren, zegt van Litsenburg, hebben ze niet goed meer in de gaten wat het effect van het middel is. „Ze nemen bij, omdat ze denken dat de drugs niet werkt”, zegt Van Litsenburg, „dat brengt altijd extra risico’s met zich mee”.