VN-rapporteur: boerkaverbod discrimineert islamitische vrouwen

VN-rapport Nederland maakt werk van de afschaffing van Zwarte Piet, maar faalt met het boerkaverbod, schrijft een VN-rapporteur tegen racisme.

Tendayi Achiume, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties. Achiume doet onderzoek naar naar inspanningen van Nederland om raciale ongelijkheid en discriminatie te elimineren.
Tendayi Achiume, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties. Achiume doet onderzoek naar naar inspanningen van Nederland om raciale ongelijkheid en discriminatie te elimineren. Jerry Lampen / ANP

De speciale VN-rapporteur voor racisme, Tendayi Achiume, heeft forse kritiek op het deze zomer in Nederland ingevoerde boerkaverbod. Volgens Achiume zijn islamitische vrouwen het doelwit van intimidatie op straat sinds de invoering van het verbod op gezichtsbedekkende kleding als een boerka of nikab. „Er is geen plaats voor deze wet in een land dat opkomt voor gelijkheid tussen man en vrouw.”

Rapporteur Achiume noemt het een „perverse ironie” dat het boerkaverbod een kwetsbare groep Nederlanders treft. De tekst van de wet is weliswaar neutraal geformuleerd, maar „het politieke debat” rondom het onderwerp heeft volgens haar laten zien dat vrouwen het doelwit zijn. „Islamitische vrouwen komen toch al vaak fysieke intimidatie tegen in het openbaar, of discriminatie op de werkvloer, zeker als ze een hoofddoek dragen.”

Volgens Achiume „creëert de wet veel meer problemen dan ze oplost”. „Publicitair is de maatregel uitgelegd met een oproep voor een burgerarrest. Dat vergroot zorgen bij ons over geweld tegen moslims. Politici hebben hier een verantwoordelijkheid voor, ook als ze daar niet zelf toe hebben opgeroepen.”

De VN-rapporteur was de afgelopen week in Nederland om onderzoek te doen naar racisme en discriminatie. Ze zal haar eindrapport presenteren tijdens de vergadering van de VN-mensenrechtenraad in juli volgend jaar, maar heeft haar eerste conclusies maandag in Den Haag bekendgemaakt.

De VN-lidstaten die het anti-rassendiscriminatieverdrag hebben ondertekend, zijn verplicht eens in de vier jaar duidelijk te maken wat zij gedaan hebben om discriminatie en racisme te bestrijden. Rapporteur Achiume concludeert na haar bezoek dat Nederlanders met een islamitische of migratieachtergrond, ondanks het streven van de overheid racisme te bestrijden, in de politiek, media of cultuur nog zelden als deel van de nationale identiteit worden behandeld.

Zwarte Piet

In een eerder onderzoek, in 2015, schreef de VN-commissie dat Nederland Zwarte Piet zou moeten aanpassen. Die conclusie verhevigde het publieke debat over Zwarte Piet.

Nu is de VN-rapporteur hier positiever over. Ze noemt de intocht van Sinterklaas in Apeldoorn en het Sinterklaasjournaal, dat op 11 november weer begint. Daar komen vanaf dit jaar alleen nog roetveegpieten voor.

Lees ook: Sinterklaasjournaal voltooit aftocht Zwarte Piet

Tendayi Achiume, hoogleraar Rechten aan de Universiteit van Californië in Los Angeles (UCLA), prijst deze „belangrijke ontwikkelingen” om de „dehumaniserende en stereotiepe” figuur van Zwarte Piet uit te bannen. Wel is ze kritisch op de gebrekkige bescherming voor demonstranten tegen Zwarte Piet. „De nationale overheid moet mensen beschermen die demonstreren. Dat blijft een zorg.” Vorig jaar werden demonstranten in onder meer Rotterdam en Eindhoven belaagd door voorstanders van Zwarte Piet. Een jaar eerder blokkeerden voorstanders een snelweg in Friesland om te voorkomen dat drie bussen met anti-Zwarte Piet-demonstranten bij de intocht in Dokkum aankwamen.