Sorry, deze wegblokkade is een noodgeval

Klimaatdemonstratie Klimaatgroep Extinction Rebellion bezette een kruispunt in Amsterdam. Negentig activisten werden gearresteerd – geweldloos.

Enkele honderden activisten van Extinction Rebellion blokkeerden maandag de Stadhouderskade in Amsterdam.
Enkele honderden activisten van Extinction Rebellion blokkeerden maandag de Stadhouderskade in Amsterdam. Foto Simon Lenskens

Het verkeer in Amsterdam vrijwel de hele dag ontregeld, negentig arrestaties en een hoop media-aandacht: de klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR) kunnen tevreden zijn over hun eerste grote actie in Nederland.

Met zo’n vijfhonderd man blokkeerden ze vanaf maandagochtend de Stadhouderskade, een van de drukste verkeersaders van de hoofdstad. Op het kruispunt voor het Rijksmuseum hadden ze zich in alle vroegte verschanst met tentjes. Op spandoeken stonden teksten als ‘klimaatverandering = massamoord’ en ‘polderen zet geen zoden aan de dijk’. Aan voorbijgangers werden folders uitgereikt: ‘Sorry dat we de weg blokkeren maar dit is een noodgeval’.

Met de actie negeerden ze burgemeester Femke Halsema, die de bezetting verboden had omdat deze tot „wanordelijkheden” zou kunnen leiden en de bewegingsvrijheid van Amsterdammers zou belemmeren.

Geweldloze arrestaties

De Mobiele Eenheid sloot de bezetters van twee kanten in en begon in de loop van de ochtend met arresteren. Eén voor één kregen de actievoerders, die op straat waren gaan liggen, de keuze voorgelegd: naar het Museumplein gaan of gearresteerd worden. Aan het eind van de middag hadden volgens de politie zo’n negentig demonstranten gekozen voor die laatste optie.

Bij de aanhoudingen werd geen geweld gebruikt, al ging het soms gepaard met hevig verzet – en dat was ook precies de bedoeling. Extinction Rebellion is een internationale actiegroep die middels burgerlijke ongehoorzaamheid (blokkades, bezettingen) regeringen probeert te dwingen tot radicalere stappen tegen de opwarming van de aarde en het uitsterven van diersoorten. Die maatregelen zouden tot stand moeten komen door een ‘burgerberaad’.

Lees ook: Wie zijn de ‘klimaatrebellen’ van Extinction Rebellion?

Vorig jaar trok XR voor het eerst de aandacht, met grootschalige wegblokkades in Londen. Sindsdien is de actiegroep wereldwijd met duizenden aanhangers gegroeid. Tegelijk met de blokkade in Amsterdam vonden er maandag acties plaats in onder meer Berlijn, New York en Sydney.

Arrestaties zijn voor XR een expliciet doel: ze genereren aandacht. Maar tegelijk is het van belang dat de acties zonder geweld verlopen: alleen op die manier denkt de beweging de publieke opinie aan zijn kant te kunnen krijgen. De Amsterdamse bezetting op maandagochtend was minutieus voorbereid, met bijvoorbeeld workshops over hoe je als actievoerder onder alle omstandigheden rustig kunt blijven.

'Gefaseerd'

De blokkeergroep bij het Rijksmuseum – gemiddelde leeftijd: jaar of 30 – bestond niet alleen uit de gebruikelijke diehard-krakers en beroepsactivisten die je doorgaans ziet bij ontruimingen in Amsterdam. Er waren ook minder doorgewinterde actievoerders bij. Zoals Caro Engels (24), student milieu- en maatschappijwetenschappen, die voor het eerst aan een blokkade deelnam en sprak van „een hele warme sfeer”.

Activisten die ervoor kozen naar het ‘demonstratievak’ op het Museumplein te verkassen, vervolgden daar hun protest met het zingen van klimaatliederen.

Het Amsterdamse stadsbestuur was er ook veel aan gelegen de bezetting geweldloos te beëindigen: een protest tegen de klimaatcrisis met geweld neerslaan zou geen goede publiciteit zijn voor het linkse college, dat zelf een ambitieuze agenda heeft op het gebied van duurzaamheid en klimaat. Dus werd het kruispunt, in opdracht van burgemeester Halsema, ‘gefaseerd’ schoongeveegd.

Betogers die in de namiddag nog bij het Rijksmuseum zaten, zijn met bussen naar het Westelijk Havengebied vervoerd. Ze zijn niet aangehouden. Andere demonstranten bezetten ’s middags en ’s avonds op andere plekken in de stad spontaan de weg.

De gemeente houdt de rest van de week nog rekening met nieuwe acties.

M.m.v. Jan van Poppel en Elian Yahye