Privacy brengt patiënt in gevaar

Gezondheidszorg Door gebrekkige uitwisseling van data ontstaan soms levensbedreigende situaties in ziekenhuizen, ervaren medisch specialisten.

Foto Lex van Lieshout

De gebrekkige uitwisseling van medische gegevens tussen artsen en ziekenhuizen leidt tot onveiligheid voor de patiënt, frustratie bij artsen en extra kosten voor ziekenhuizen. Oorzaak is dat ziekenhuizen en andere zorginstellingen gebruikmaken van elektronische patiëntendossiers (EPD) die niet op elkaar aansluiten. En artsen van het ene ziekenhuis mogen niet kijken in het dossier van hun patiënt in een ander ziekenhuis.

Dit blijkt uit een enquête onder leden van de Federatie Medisch Specialisten. Ze leverden 450 voorbeelden van tijdrovende miscommunicatie – soms in acute situaties. 80 procent van de 600 respondenten zegt dat gebrekkige uitwisseling ten koste gaat van de patiëntveiligheid.

Artsen beschrijven in de enquête de problemen die ze ondervinden: „Patiënt is acuut opgenomen met een delier, bloedarmoede en leverproefstoornissen. Niemand weet waarom, niemand weet wat er al gedaan is. Patiënt is bekend bij specialisten in drie ziekenhuizen, verpleeghuis en een ggz-instelling. Ellende.”

Van de respondenten zegt 55 procent dat ze dagelijks worden geconfronteerd met „gebrekkige gegevens-uitwisseling doordat de epd’s niet met elkaar communiceren”. Een arts schrijft: „Het is een dagelijkse doorn in het oog dat onderlinge communicatie op de ouderwetse manier met fax/post moet en dat systemen niet met elkaar verbonden kunnen worden.”

De aanvraag moet schriftelijk

Een andere specialist beschrijft hoe andere ziekenhuizen informatie weigeren: „Ik probeerde telefonisch een lab-uitslag op te vragen in een ander ziekenhuis. Ook al zat de patiënt bij dat gesprek en gaf ze toestemming, ik kreeg de uitslag niet. Dat moest schriftelijk. Pas na tussenkomst van de klachtencommissie kreeg ik de nierfunctiewaarden onder protest.”

Doordat de artsen niet in het EPD in een ander ziekenhuis kunnen, gaat veel tijd verloren, schrijft de Federatie, en het leidt er soms toe dat patiënten opnieuw bloed moeten laten prikken of een foto moeten laten maken. 93 procent van de artsen zegt voor hun patiënten in het EPD bij een ander ziekenhuis te willen kunnen kijken.

De vaste Kamercommissie Zorg praat woensdag met minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) over gegevensuitwisseling in de zorg. Van de artsen zegt 60 procent dat de gebrekkige gegevensuitwisseling een obstakel is voor de overgang naar ‘de juiste zorg op de juiste plek’. Dat is het streven van het ministerie van VWS en zorgverzekeraars om patiënten op de goedkoopste plek te laten verzorgen: ze moeten zo lang mogelijk thuisblijven, met hulp van de wijkverpleging. Chronische patiënten moeten niet, zoals voorheen, naar het ziekenhuis maar naar de huisarts die daar ‘praktijkondersteuners’ en gespecialiseerde verpleegkundigen voor krijgt. Ziekenhuizen nemen patiënten zo kort mogelijk op omdat elke dag in een ziekenhuis-bed relatief veel geld kost. De grote ziekenhuizen werken samen met kleinere omdat een patiënt soms voor de ene ingreep bij het grote (dure) ziekenhuis moet zijn en voor de andere ingreep bij het kleinere. Dat alles vraagt samenwerking en uitwisseling van gegevens.

Lees over hoe het ministerie de ICT in de zorg wil verbeteren: Faxen over patiënten moet straks écht voorbij zijn

Patiëntenprivacy is één van de redenen dat ziekenhuizen maar beperkt elektronische gegevens kunnen uitwisselen. Cardioloog Marcel Daniels, voorzitter van de Federatie: „Ik wil het belang van privacy niet te niet doen. Maar goeie informatie vinden patiënten ook essentieel. Ik heb nog nooit een patiënt gehad die zei ‘Fijn dat u mijn medisch dossier niet hebt, want nu weet ik tenminste dat mijn privacy wordt beschermd’.”

In december vorig jaar kondigde Bruins een wet aan die ziekenhuizen, huisartsen en apothekers verplicht patiëntengegevens op dezelfde manier digitaal met elkaar te delen. Fouten in de zorg omdat artsen niet de juiste gegevens over patiënten met elkaar communiceren, zijn „gevaarlijk” zei hij en dat „moet snel anders”.

Medicatie is relevant bij opname

Nog een voorbeeld uit de enquête onder artsen: „Patiënt is midden in de nacht met sepsis op de Intensive Care opgenomen; geen mantelzorg beschikbaar of bekend. Pas de volgende dag kan door het per fax opvragen van de thuismedicatie van de patiënt, enigszins inzicht verkregen worden in welke medicatie hij gebruikt. En nog belangrijker van welke comorbiditeit sprake is – in dit geval ernstige psychiatrische stoornis, met medicatie, clozapine, die relevant is voor een opname op de IC.”

Het is de afgelopen jaren niet gelukt om een breed gedeeld en veilig werkend ict-systeem te maken voor alle artsen. De markt is verdeeld tussen twee softwarebedrijven: Chipsoft en Epic.