De gaswinning stopt, dus Gasterra ook

Gaswinning Voor het handelshuis van het Gronings gas is geen toekomst weggelegd, vindt minister Wiebes. De directie maakt nu een ‘afbouwplan’.

Foto iStock

„Geen gas? Dan bedenken we iets anders”. Dat was vorig jaar de kop boven een interview in NRC met directeur Annie Krist van het gashandelsbedrijf Gasterra. In het interview, van begin vorig jaar, stond de teruglopende productie van Gronings gas centraal. Zou er dan nog wel een toekomst voor het handelsbedrijf zijn?

Maandag maakte minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) duidelijk dat van „iets anders” doen voor Gasterra geen sprake zal zijn. Het bedrijf verdwijnt. Krist is eind vorige week gevraagd, blijkt uit een brief aan de Tweede Kamer, om „een afbouwplan” en een sociaal plan voor haar organisatie van zo’n 165 medewerkers op te stellen.

In een schriftelijke reactie bevestigt Krist dat „de activiteiten van onze onderneming in hun laatste fase” zijn beland. Betekent dit dat bij staatsdeelneming Gasterra, tot 2005 onderdeel van de Gasunie, binnenkort het licht uit gaat? Zeker niet.

Nederland maakt sowieso nog zo’n drie jaar gebruik van Gronings gas. „En ook dat moment in 2022 betekent niet direct het einde van Gasterra”, bezweert de woordvoerder. „De rol van Gasterra is veel breder dan alleen als verkoopkantoor voor Gronings gas.” Zo betrekt Gasterra ook gas van kleine, niet-Groningse velden.

Lees meer over het besluit om eerder te stoppen met de gaswinning: Na 2022 is er geen ‘duivels dilemma’ meer voor Wiebes

Afgelopen vrijdag vond een aandeelhoudersvergadering plaats waarin het einde van Gasterra, volgens Wiebes „de kern van het gasgebouw”, ter sprake kwam. Met het gasgebouw wordt de publiek-private samenwerking bedoeld voor de exploitatie van Gronings gas. In die vergadering zaten alle belangrijke spelers van de Nederlandse gaswinning van de afgelopen decennia bij elkaar.

Namens de publieke kant waren dat Wiebes’ ministerie EZK (10 procent van de aandelen) en het staatsbedrijf EBN (40); namens de private kant Shell en ExxonMobil die beide een kwart in Gasterra bezitten.

Hun mededeling dat voor Gasterra geen lange toekomst meer is weggelegd zal voor weinig mensen als een verrassing komen. Niet voor niets vroeg de ondernemingsraad al lange tijd om duidelijkheid over de toekomst. „Die duidelijkheid is er nu met het verzoek aan de directie om een plan voor de afbouw te maken”, aldus de ondernemingsraad tegenover Dagblad van het Noorden.

Noors of Russisch gas

Aanvankelijk besloot het kabinet de gaswinning, onder druk van de aardbevingen, in 2030 tot nul terug te brengen. Vorige maand werd duidelijk dat al vanaf medio 2022 geen gas meer uit de Groningse bodem wordt gehaald. Dat komt vooral door de bouw van een extra stikstoffabriek waarmee zogeheten pseudo-Groningengas wordt gemaakt. Door stikstof toe te voegen wordt Noors of Russisch gas geschikt gemaakt voor Nederlandse huishoudens en bedrijven.

De trend ging bij Gasterra al langer naar beneden. In 2013 draaide het handelshuis een omzet van ruim 24 miljard euro. Vorig jaar was daar nog 11,1 miljard van over. De verklaring is simpel: in 2018 werd 20 miljard kubieke meter gas naar boven gehaald, in recordjaar 2013 was dat 53 miljard.

Wiebes noemt de verkoop van het Gronings gas niet voor niets de kernactiviteit van Gasterra. Maar waarom mag Gasterra zijn activiteiten niet verder verruimen? „We hebben een internationale markt voor aardgas ontwikkeld. Onze mensen kunnen ook een markt voor waterstof ontwikkelen. Of we worden groothandelaar in biogas. Ook prima”, zei Krist vorig jaar over haar ambities in NRC.

Volgens het ministerie van Economische Zaken zijn de andere taken en ambities van Gasterra „klein ten opzichte van de hoofdtaak”, waardoor de bestaansgrond vervalt. En, voegt het ministerie toe, de aandeelhouders annex oliebedrijven Shell en ExxonMobil hebben ook hun eigen ambities.

Correctie (8 oktober 2019): In een eerdere versie van dit artikel was de naam van Annie Krist verkeerd geschreven als Annie Kist. Dat is aangepast.