Regering Irak probeert met beloftes protesten te sussen

Onlusten Irak Na dagenlange protesten waarbij een honderdtal doden is gevallen, komt premier Abdul-Mahdi met een plan Irakezen tegemoet.

Demonstranten zetten autobanden in brand tijdens protesten in Bagdad de afgelopen dagen
Demonstranten zetten autobanden in brand tijdens protesten in Bagdad de afgelopen dagen Foto AHMAD AL-RUBAYE/AFP

De Iraakse regering heeft een 17-puntenplan opgesteld om tegemoet te komen aan de eisen van de betogers die sinds vorige week dinsdag massaal de straat op zijn gegaan in Bagdad en in het zuiden van het land. Bij dat protest is al een honderdtal doden gevallen.

De Iraakse regering reageerde aanvankelijk alleen met repressie op de spontane volksopstand, die zich richt tegen de wijdverspreide corruptie in het land, de hoge werkloosheid en de gebrekkige infrastructuur. Het internet werd afgesloten, er werd een uitgaansverbod ingesteld, en de oproerpolitie trad keihard op. Tegelijk werden alleen vage beloften gedaan die de betogers niet konden overtuigen.

Het 17-puntenplan is het resultaat van crisisberaad op zaterdagavond. Premier Adil Abdul-Mahdi maakte het plan bekend via zijn Facebook-pagina, een medium dat afgelopen week onbereikbaar was voor de meeste Irakezen. Pas zondag werd het internet weer vrijgegeven.

Het plan is ambitieus. De regering belooft honderdduizend nieuwe woningen te bouwen, waarbij de meest achtergestelde regio’s prioriteit krijgen. De gouverneurs moeten binnen twee weken een lijst opmaken van de meest behoevende mensen in hun provincie. Er is een budget uitgetrokken om 600.000 families een toelage te geven. Ook zullen 150.000 werklozen drie maanden lang een uitkering krijgen van 175.000 dinar (134 euro) per maand.

Of het 17-puntenplan de gemoederen zal kunnen bedaren moet de komende dagen blijken. Zondagavond openden Iraakse militairen opnieuw het vuur op een groep demonstranten in Bagdad. Volgens de politie zijn zeker vijf mensen om het leven gekomen.

Lees meer over de protesten in Irak: Hoop op beter leven vervlogen

Martelaars

Abdul-Mahdi deed ook een poging om de woede over het politieoptreden van de voorbije week te kalmeren. De dodelijke slachtoffers zullen als ‘martelaars’ worden beschouwd en hun families zullen schadeloosstelling krijgen. De gewonden zullen dezelfde medische zorg krijgen die normaal aan politie en leger zijn voorbehouden.

Overigens verwijst de tekst telkens naar de slachtoffers aan beide kanten. In een latere Facebook-post schreef Abdul-Mahdi: „Wij maken geen verschil tussen de betogers die hun grondwettelijke recht uitoefenen en de leden van onze ordediensten die enkel hun plicht doen.”

Er zijn inderdaad politieagenten gedood de voorbije week. Hoeveel is onduidelijk. Maar de betogers herinneren zich vooral dat de politie met scherp heeft geschoten, en dat politie-scherpschutters vanaf omliggende daken het vuur openden op de betogers. Tegelijk is er verwarring over gemaskerde mannen, die zich mengden in de protesten en het vuur openden. Zijn gewapende groepen met een eigen agenda aan het werk die het geweld willen doen escaleren? Of kan de overheid zich op deze manier distantiëren van het geweld?

Ook kantoren van verschillende tv-zenders die over het straatprotest hadden bericht, zijn aangevallen door gemaskerde en gewapende mannen. De Iraakse regering had vorige week nog de sluiting van tien tv-zenders bevolen omdat hun berichtgeving over het straatprotest tot geweld zou hebben opgeroepen.

Geen protestleiders

De Iraakse regering had er aanvankelijk veel moeite mee dat de protestbeweging geen leiders heeft en niet politiek is. Op een bepaald moment zond de staats-tv het nummer uit van het kantoor van de premier, betogers werd verzocht om het te bellen.

Sindsdien zijn er wel gesprekken geweest tussen de betogers en de premier en diverse parlementsleden. Maar tegelijk is de politieke inzet ook verhoogd. Moqtada al-Sadr, de sjiitische geestelijke die het grootste blok zetels in het parlement controleert, en die van de strijd tegen de corruptie zijn handelsmerk heeft gemaakt, heeft vrijdag het ontslag van de regering en nieuwe verkiezingen geëist.