Na de gemeenteraad verloor ook de stad het vertrouwen in Krikke

Vertrek burgemeester Een derde van het stadsbestuur van de derde stad van Nederland is op non-actief na opstappen burgemeester.

Burgemeester Pauline Krikke tijdens een vergadering van de gemeenteraad.
Burgemeester Pauline Krikke tijdens een vergadering van de gemeenteraad. Foto Bart Maat / ANP

Een bestuurlijke crisis in een aantal bedrijven. Zo omschreef een van de Haagse coalitiefractievoorzitters zondagavond wat er sinds dinsdag gaande is in de hofstad. In een filmpje op Instagram had burgemeester Pauline Krikke (VVD) net aangekondigd dat zij haar ontslag had ingediend.

Binnen een week zit Den Haag daardoor zonder burgemeester, zonder twee wethouders die, hangende een corruptieonderzoek, op verzoek van diezelfde burgemeester hun taken hebben neergelegd (maar nog geen ontslag hebben ingediend), en met een college dat niet kan rekenen op een meerderheid in de gemeenteraad. Coalitiepartners VVD, D66 en GroenLinks zegden het vertrouwen in de twee verdachte wethouders van de vierde partner, Groep de Mos/Hart voor Den Haag, woensdag op.

Lees ook: Corruptie-onderzoek legt bom onder stadsbestuur Den Haag

Kort samengevat: een derde van het stadsbestuur van de derde stad van Nederland is buiten functie.

Het opvallende is dat de gebeurtenissen die hiertoe leidden maar deels met elkaar te maken hebben. Ook als er géén corruptieonderzoek was geweest, zou de Haagse burgemeester hebben gewankeld na de harde kritiek die zij donderdag kreeg van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) naar haar optreden op oudjaarsdag.

Toen veroorzaakte een veel te hoog vreugdevuur, waar open flessen met diesel op waren gezet, een vuurregen in Scheveningen. De OVV concludeerde dat de gemeente „herhaaldelijk” had kunnen ingrijpen. Er was sprake van „schijnveiligheid” in Den Haag, zei de OVV. En de burgemeester was daarvoor eindverantwoordelijk.

Donderdagochtend zei Krikke nog strijdbaar, onder meer tegen NRC, het debat over dat rapport deze week „met open vizier” tegemoet te zien. Nu zegt ze dat dit een „rare metafoor” is: „Beter is die figuurlijke helm helemaal af te zetten. Dit om elke schijn van een vechtstand tegen het rapport te vermijden.”

De meeste politieke partijen in de Haagse gemeenteraad noemden haar ontslag „een moedig besluit” en zeggen er „respect” voor te hebben.

Maar het opstappen van de burgemeester was „onvermijdelijk” geworden, zegt ook een aantal fractievoorzitters. Sommigen hadden willen wachten op het debat, maar verwachtten dan zelfreflectie van Krikke.

Haar reactie op het rapport toonde die onvoldoende; Krikke zei onder meer dat vreugdevuren mogelijk bleven mits er vergunningen kwamen en de stapels aanzienlijk kleiner zouden worden. De raad wilde echter eerst een discussie over de wenselijkheid van de vuren. Die had de burgemeester negen maanden uitgesteld tot ná de conclusies van de OVV. Maar toen die er eenmaal lagen, bleek er al een besluit te zijn genomen.

Lees ook het profiel over Pauline Krikke: Zelfkritiek tonen, dat is niet de stijl van Pauline Krikke

Het optreden van Krikke woensdagavond, tijdens het debat over het corruptieonderzoek, speelde ook mee. De burgemeester liet vragen over bestuurlijke integriteit – waarvoor zij verantwoordelijk is – deels over aan wethouder Boudewijn Revis (VVD), die enkele uren eerder de portefeuille ambtelijke integriteit over had genomen van een van zijn collega’s van Groep de Mos.

Maar eigenlijk was de gunfactor deze week al weg. Er was onvrede over hoe zij de gemeenteraad voorzat, onvrede onder ambtenaren, onvrede over hoe zij met eerdere crises omging.

In de stad brokkelde de steun ook af. Krikke was altijd meer burgermoeder dan stadsbestuurder. Als ze met labrador Harley door de stad liep, duurde het uitlaten lang omdat Hagenaars haar aanspraken en zij hen. De stad wilde ook een benaderbare burgemeester na de statige VVD’er Jozias van Aartsen. Niet voor niets sprak Krikke de Hagenaars via sociale media zondag aan over haar ontslag.

De manier waarop ze met de vreugdevuren omging, viel echter verkeerd. Bewoners die vooraf hadden geklaagd, voelden zich niet gehoord – noch de bewoners die schade hadden geleden. In de rest van de stad vroeg men zich af waarom de burgemeester de vuurstapels niet had verboden. AD/Haagsche Courant, Omroep West en Den Haag Centraal riepen in uitzonderlijk stevige hoofdredactionele commentaren dit weekend de burgemeester op af te treden.

De speculatie over wie de nieuwe burgemeester zal worden, is begonnen. Commissaris van de koning Jaap Smit (CDA) sprak zondagavond met fractievoorzitters en zal zo snel mogelijk een waarnemend burgemeester benoemen. Tegelijkertijd voert oud-wethouder Tom de Bruijn (D66) gesprekken over een nieuwe coalitie.