Feyenoord is stuurloos op bijna alle niveaus

Analyse Feyenoord blameerde zich in Sittard. Op het veld, in de bestuurskamer en de technische staf ontbreekt leiding. Waar te beginnen om de club weer te laten functioneren?

Voor de spelers van Feyenoord (blauwe uitshirts) was het zondag een frustrerende middag in Sittard, waar degradatiekandidaat Fortuna met 4-2 te sterk was.
Voor de spelers van Feyenoord (blauwe uitshirts) was het zondag een frustrerende middag in Sittard, waar degradatiekandidaat Fortuna met 4-2 te sterk was. Foto’s VI Images

Invaller Orkun Kokcü, het 18-jarige talent van Feyenoord, staat net op het doorweekte veld in Zuid-Limburg. Tien minuten voor tijd, 4-2 achter tegen Fortuna Sittard. Een afgang is in de maak, na een schrijnend optreden. Feyenoord voert de druk op, er is nog even tijd.

Hoekschop Feyenoord, Kokcü knielt. Hij moet zijn veters strikken. In de 77 minuten dat hij daarvoor op de bank zat, heeft hij blijkbaar niet geconstateerd dat ze niet strak genoeg zaten. Hoekschopnemer Steven Berghuis kijkt even, maar wacht het strikmoment niet af en neemt de bal terwijl Kokcü nog bezig is.

Het mag een detail lijken – ware het niet dat niets bij Feyenoord een detail is. Het maakt deel uit van het grotere probleem rond Feyenoord, de falende (top)club, opnieuw struikelend in een vruchteloze tocht door de eredivisie.

„Lopend naar huis”, zingen fans, kort voor tijd. Negende staat Feyenoord, na de 4-2 nederlaag bij Fortuna, de moedig knokkende degradatiekandidaat die dit seizoen nog geen eredivisieduel had gewonnen. Het aantal verliespunten van Feyenoord, na negen duels: veertien.

Waar te beginnen, welke zwakke plekken uit te lichten, bij dit Feyenoord, de op alle niveaus stuurloze club – op het veld, in de technische staf, in de bestuurskamer? In grote mate is het afhankelijk van incidenten, van toevalligheden en van de stuwende kracht van de hondstrouwe fans in de Kuip. Maar daarbuiten: zo weerloos.

Het demasqué

Feyenoord – het is een ballon die zich opblaast en vervolgens net zo hard weer leegpruttelt. 2019, het bracht de formidabele 6-2 tegen Ajax in januari. Een week later: nederlaag bij Excelsior. En afgelopen donderdag: de voortreffelijke 2-0 op FC Porto in de Europa League. Drie dagen later: het demasqué bij Fortuna.

Verbazen doet het eigenlijk niet meer, dit soort nederlagen – symptomatisch als het is. De fatalistische cultuur is schijnbaar diep verankerd.

Zondag 16.24 uur stapt coach Jaap Stam na het eindsignaal van zijn groene stoeltje, en loopt direct richting catacomben. Vier tegengoals in 46 minuten, voor het eerst in 46 jaar dat dit gebeurde, toegestaan door een verdediging die aan alle kanten kraakte en barstte.

„We laten ons soms de kaas van het brood eten. Dan zijn we niet adequaat en direct genoeg”, zal Stam later zeggen. „Het begint allemaal met je duels winnen en agressief zijn.”

Daarmee gaat hij voorbij aan de dieper liggende oorzaken. Als het spel gemaakt moet worden tegen een kwalitatief mindere ploeg, zoals Fortuna, is Feyenoord daar onvoldoende toe in staat, door het lage baltempo en het gebrek aan patronen. Het middenveld oogt uit balans – met het mysterie Renato Tapia, de laconieke Peruaan – en mist in die linie ook een speler met creatieve oplossingen.

Leroy Fer van Feyenoord (rechts) in discussie met Jorrit Smeets van Fortuna Sittard. Foto VI Images

Stam, ruim drie maanden werkzaam als Feyenoord-coach, heeft onmiskenbaar fouten gemaakt en blijft ze maken. Wat zegt het over zijn beoordelingsvermogen om Eric Botteghin, de logge centrale verdediger, aanvoerder te maken?

Daarmee heeft Stam zich klem gezet. Botteghin, met al zijn gebreken, vormt een van de voornaamste pijnpunten in dit elftal. Door zijn gebrek aan snelheid is Feyenoord verdedigend kwetsbaar in de omschakeling. En in de opbouw creëert hij vooral onrust, door zijn onzekere passing. Slachtoffert Stam hem, dan erkent de coach indirect zijn eigen fout.

Het is inmiddels een klein raadsel waarom Stam de Argentijnse centrale verdediger Marcos Senesi, de recordaankoop van 7 miljoen euro, geen basisplaats geeft. Senesi, wiens transfer saillant genoeg mede tot stand kwam door de zaakwaarnemer van Stam, kreeg enkele invalbeurten. Maar gezien de fouten van Botteghin en zijn verdedigende kompaan Edgar Miguel Ié zou in de basis starten een logische zet zijn.

Opmerkelijk, zondag: in de rust voerde Stam bij 3-1 achter geen wissels door, terwijl daar alle aanleiding toe was, met name defensief. Vervolgens maakte Fortuna direct na rust de 4-1, na een enorme dekkingsfout van Botteghin. De blik van Stam, daar in de regen in Sittard, was kenmerkend: de vermoeide wallen onder zijn ogen, de woeste frons, in het grensgebied tussen verbazing en frustratie.

Liam Kelly

Vraagtekens zijn er te zetten bij de aankopen, waar Stam volgens VI een vetorecht over heeft bedongen. Wat dreef hem om Liam Kelly, die hij nog kent uit zijn tijd als coach bij Reading, naar Feyenoord te halen? De middenvelder bleek te licht, en is uit beeld geraakt na enkele optredens. Ook is het een inschattingsfout geweest geen reservespits te halen om het gemis van de chronisch geblesseerde spits Nicolai Jørgensen op te vangen.

Het gebrek aan bestuurlijke mankracht en ervaring wreekt zich dit seizoen bij Feyenoord. Na het vertrek van technisch directeur Martin van Geel, wiens positie onhoudbaar was, werd commissaris Sjaak Troost tijdelijk doorgeschoven naar de post van ‘td’. Zijn netwerk en kennis van de markt is beperkt.

Publicitair ging Troost de mist in door voor de camera te stellen dat hij zich „niet in de maling laat nemen” door Tapia, die tegen de zin van de club niet wilde meewerken aan een transfer.

Feyenoord-verdediger Edgar Miguel Ié in een kopduel met een Fortuna-aanvaller. Foto VI Images

Er is nog veel onduidelijk bij Feyenoord: wie wordt de nieuwe technisch directeur, hoe staat het met interesse van een Amerikaanse investeerder en wie wordt op termijn de nieuwe algemeen directeur?

Na het vertrek van Jan de Jong, leek AZ-directeur Robert Eenhoorn in de race voor die functie, maar door het incident met het stadiondak bij AZ is een overstap van Eenhoorn voorlopig niet aan de orde. Ook in dit geval is voor een tijdelijke oplossing gekozen: commercieel directeur Mark Koevermans is benoemd tot algemeen directeur ad interim.

Het gebeurt allemaal in een periode dat Feyenoord te maken heeft met veel onopgeloste vraagstukken. Met als belangrijkste het complexe stadiondossier (Feyenoord City). Het is onduidelijk wie daar nu over gaat. En op middellange termijn is de vraag hoe de commerciële en sportieve achterstand op Ajax en PSV moet worden goedgemaakt. En hoe wordt Feyenoord een functionerende topsportorganisatie? Niemand die het lijkt te weten bij Feyenoord.