Alleen voor een Qatarees loopt het stadion vol

WK atletiek Hoogspringer Mutaz Barshim won in Doha als enige Qatarees een wereldtitel. Hij is een belangrijke troef voor het kleine, ambitieuze sportland.

De Qatarese hoogspringer Mutaz Barshim prolongeerde voor eigen publiek zijn wereldtitel.
De Qatarese hoogspringer Mutaz Barshim prolongeerde voor eigen publiek zijn wereldtitel. Foto Andrej Isakovic/AFP

Veertien jaar geleden maakte een slungelachtige, puberende jongen in Doha zijn entree op Aspire, het gloednieuwe, nationale talentencentrum van Qatar. Mutaz Essa Barshim kon niks goed, behalve springen. Nu is hij ’s werelds beste hoogspringer en de exponent van Qatars ambitieuze sportbeleid. Om Barshim in eigen land wereldkampioen te zien worden, verliet zelfs de emir van Qatar, sjeik Tamim bin Hamad Al-Thani, zijn paleis. Dit succes moest gevierd worden.

Barshim is voor Qatar meer dan een tweevoudige wereldkampioen en winnaar van olympisch zilver (2016) en brons (2012) . Hij is het bewijs dat sportief succes maakbaar is, zelfs in een land met een schamele sportcultuur. Maar de verandering is ingezet, want voor Qatar is sport, naast kunst, het nieuwe vehikel om aansluiting bij de rest van de wereld te vinden. Geld is geen probleem.

Naast het opschroeven van internationale sportsponsoring en het binnenhalen van mondiale toernooien – van wielrennen tot handbal en atletiek tot voetbal – probeert Qatar ook eigen topsporters op te leiden. Dat valt niet mee met een bevolking van zo’n 350.000 Qatarezen en ruim twee miljoen migranten. Daarvoor is het opleidingscentrum Aspire Academy for Sports Excellence opgericht, een instituut met state-of-the-art faciliteiten en professionele coaches uit heel de wereld. De Nederlandse atletiektrainer Gerard Lenting was een van hen.

Sinds zijn vertrek bij het instituut, tien jaar geleden, is de voormalige bondscoach meerkamp bij de Atletiekunie voor het eerst terug in Doha, voor een trip down memory lane. Het weerzien met oude bekenden is warm, evenals de herinneringen aan zijn werkzame verblijf van drieënhalf jaar. Aspire staat voor Lenting gelijk aan ideale werkomstandigheden. Talenten verblijven er om sport en studie te combineren. Het grote verschil met het Nederlandse equivalent Papendal: het niveau van de sporters. In Qatar is het instapniveau van de talenten zo laag, dat sommigen nog uitgelegd moet worden wat atletiek inhoudt.

Soedanese immigrant

Als kind van een voormalige hardloper gold dat niet voor Barshim, die Lenting in 2005 onder zijn hoede kreeg. Bij toelatingstesten bleek de zoon van een Soedanese migrant nauwelijks meer te kunnen dan springen. Op basis van die kwaliteit doorstond Barshim alsnog de selectie, waarna hij als hoogspringer grote stappen zette, hoewel Lenting aanvankelijk geen wereldtopper in hem zag. Via een hoogte van 1,85 meter stoomde hij al snel door naar 2,21 meter en kwam na afronding van zijn opleiding op Aspire bij de Qatarese federatie onder de hoede van de Poolse bondscoach Stanislaw Szczyrba.

Die combinatie bleek vruchtbaar, want Barshim won titel na titel – van wereldkampioen bij de junioren in 2010, Aziatisch kampioen in 2011 tot wereldkampioen in 2017 en nu ook in 2019. Barshims kwaliteiten: de elasticiteit van zijn lichaam in combinatie met een ongekende explosiviteit. De Qatarees springt als een poema. En onder druk is hij een koele, bewees Barshim in de finale in zijn woonplaats Doha. Na twee missers op 2,33 meter, wipte hij soepel over 2,35 en 2,37 en gaf hij zijn twee Russische concurrenten Mikhail Akimenko en Ilya Ivanyuk het nakijken.

Barshim geldt als de Pride of Qatar, een kwalificatie die mede is ontleend aan zijn voornaam Mutaz die in het Arabisch ‘trots’ betekent. En trots zijn de Qatarezen, de emir voorop, op hun enige wereldkampioen in welke sport dan ook.

Barshim zou als ambassadeur kunnen bijdragen aan de erkenning van Qatar als sportnatie. Het land aast na het WK voetbal van 2022 ook op de organisatie van de Olympische Spelen. Ook om die reden koestert de emir de hoogspringer, die hij hoogstpersoonlijk met de prolongatie van zijn wereldtitel feliciteerde.

Om het Internationaal Olympisch Comité (IOC) te overtuigen en de Spelen binnen te halen, zal de nodige diplomatie vereist zijn. IOC-voorzitter Thomas Bach en de zijnen zien Spelen in de zomerse hitte absoluut niet zitten. En voor verplaatsing naar de koelere maanden is het IOC, door druk van vele sportfederaties, nog lang niet te porren.

Troef van Qatar

Met Barshim denkt de emir een troef in handen te hebben. Het zou Qatar nog meer helpen als hij volgend jaar in Tokio olympisch kampioen wordt

In Qatar staat Barshims invloed al lang niet meer ter discussie. In zijn eentje voorkwam hij dat de WK atletiek vanwege de magere publieke belangstelling een zielloos verloop zouden krijgen. De eerste dagen was de belangstelling voor het toernooi zo minimaal, dat de atleten het gevoel hadden in een trainingsomgeving te moeten presteren. De tribunes boden een aanblik van overwegend lege stoelen.

Barshim was er grotendeels verantwoordelijk voor dat het stadion op de avond van de finale hoogspringen werd gevuld door ruim 40.000 toeschouwers, een aantal waar de lokale organisatie uitgebreid mee pronkte. De boodschap: het lukt best een stadion vol te krijgen in het kleine Qatar. Een enigszins scheve voorstelling van zaken, want er waren op grote schaal vrijkaarten uitgedeeld.