Opinie

Vervuilende agroindustrie is onhoudbaar

Zihni Özdil

De Amerikaanse gebroeders Koch, deel van een familie rijke industriëlen en investeerders, maken jaarlijks meer dan 100 miljard dollar omzet en zijn er in de afgelopen decennia in geslaagd iets onmogelijks voor elkaar te krijgen: gewone Amerikanen opzetten tegen hun eigen belang.

Via onder andere Americans for Prosperity (AFP), een van de lobbygroepen achter de rechtse Tea Party-protestbeweging, hebben ze de nationale gezondheidszorg, arbeidersrechten en milieuwetgeving succesvol gedemoniseerd in de publieke opinie, juist onder mensen die er zelf baat bij hebben. Volgens Amerikaanse analisten waren de Koch-miljardairs hiermee instrumenteel voor de opkomst van Donald Trump.

Met het #boerenprotest op het Malieveld afgelopen dinsdag voltrok zich een vergelijkbaar scenario in ons land. De rijke, zwaar gesubsidieerde, agro-industrie financierde het protest. Slachthuisgigant Vion (omzet 4,6 miljard euro), veevoerdersgigant De Heus (omzet bijna 3 miljard euro) en landbouwbedrijf For farmers (omzet 2,4 miljard euro) waren enkele van de sponsoren van het protest, meldde de Stentor.

En het had effect. Hoewel de boeren met hun trekkers naar het Malieveld reden en daarmee de grootste ochtendfile uit de Nederlandse geschiedenis veroorzaakten, en bovendien dranghekken van de politie agressief omver reden, is bijna heel Nederland ‘pro-boer’.

Ook vrijwel alle politici op het Malieveld buitelden over elkaar heen om de agressieve agrariërs naar de mond te praten. De enige die het eerlijke verhaal vertelde, Tweede Kamerlid Tjeerd de Groot (D66), werd de microfoon onbeschoft uit zijn handen gegrist.

En wat is dat eerlijke verhaal? De Nederlandse agro-industrie is een ultrarijke, overgesubsidieerde, marktverstorende, milieuvervuilende, onhoudbare industrie.

Daarom was het zo verbijsterend om ons doorgaans zo nuchtere land, zo massaal zoveel wezenloze drogredeneringen te zien omarmen als voor dat zogenaamde boerenprotest. Laten we de twee meest populaire non-argumenten langs gaan.

„Zonder boer geen voer”, was een veelgehoorde slogan. Totale onzin. De agro-industrie is er niet omdat ze van Nederland houdt, maar omdat ze van rijk worden houdt.

Journalist Jan Smit zette het al helder uiteen in HP/De Tijd: 70 procent van de landbouwgrond die nodig is voor het Nederlandse voedsel, ligt in het buitenland. De Nederlandse agro-industrie exporteert voor 90 miljard euro naar het buitenland. Waarmee ze en passant ook nog eens de Derde Wereld overspoelt met overgesubsidieerde landbouwproducten.

„Boeren werken hard” was de andere drogreden. Een dooddoener. Horeca-ondernemers, kappers, verplegers, agenten en leraren werken net zo hard. Waarom verdienen ‘boeren’ dan een uitzonderingspositie ? Die uitzonderingspositie hebben ze overigens: volgens CBS-hoofdeconoom Piet Hein van Mulligen is 18 procent van de Nederlandse boeren miljonair. De Algemene Rekenkamer concludeerde begin dit jaar dat zestig procent van de Nederlandse agrariërs dankzij Europese subsidies een hoger inkomen heeft dan de doorsnee werkende Nederlander. Bovendien is veel van deze subsidie onnodig: ruim éénderde van die boeren zou ook zonder subsidie ruim boven modaal verdienen.

Daarom vind ik de term ‘boer’ misleidend. Slechts 2 procent van de Nederlanders werkt nog in de landbouw. Agro-industrie of, als je het in de termen giet van de rechtspopulisten die ze zo graag omarmen, rijke landbouwuitkeringstrekkers zijn meer nauwkeurige termen.

Wat maakt hen dan speciaal? Wat geeft hen het recht om het land plat te leggen, dranghekken omver te rijden en Tjeerd de Groot te schofferen? Waarom moet de belastingbetaler hen ontzien?

Dankzij de Tea Party-achtige propaganda applaudisseerde Nederland dinsdag voor rijke landbouwuitkeringstrekkers die de helft van de Nederlandse bodem bezet houden, Nederland vergiftigen door tweederde van de binnenlandse stikstof uit te stoten, slechts voor 1,7 procent bijdragen aan het bbp en die nauwelijks van belang zijn voor onze voedselvoorziening.

Zihni Özdil is historicus en schrijft wekelijks een column. Rosanne Hertzberger is deze week afwezig.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.