Kabinet koopt boeren uit om stikstof te verminderen

Maatregelen Boeren die willen stoppen met hun werk, krijgen financiële steun van het kabinet. Dat moet de stikstofuitstoot omlaag brengen. Volgens premier Rutte is het „zoeken naar een nieuwe balans in een klein land”.

Het kabinet gaat boeren op vrijwillige basis uitkopen om de Nederlandse stikstofuitstoot te verminderen. Ook wordt geld opzij gezet voor natuurherstel en een duurzamer bouwsector. Dat maakte minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie) vrijdag bekend. Voor de maatregelen is het kabinet bereid „extra financiële middelen te reserveren”. Schouten noemde geen exact bedrag.

Van een landelijke verlaging van de maximumsnelheid of een van bovenaf opgelegde verkleining van de veestapel is geen sprake. Het kabinet zegt een „gebiedsgerichte aanpak” af te willen stemmen met de provincies. Daarbij zijn snelheidsverlagingen op Nederlandse wegen een optie.

„We kampen met een stikstofprobleem dat onze luchtkwaliteit, onze natuur en ook onze vooruitgang en nieuwe projecten bedreigt”, concludeert Schouten.

Voor boeren die een gedwongen inperking van hun veestapel vreesden, zal de kabinetsreactie een opluchting zijn. Premier Rutte zei vrijdag dat het kabinet wil „zoeken naar een nieuwe balans in een klein land”. Volgens de premier moet Nederland een land blijven „waar een boer boer kan zijn”. Dinsdag trokken boeren massaal met hun tractoren naar Den Haag om tegen overheidsplannen ter vermindering van stikstofuitstoot te protesteren.

Het kabinet kondigt wel een ‘vrijwillige sanering’ aan. Als eerste komen zogeheten ‘piekbelasters’ in aanmerking, boeren die voor een hoge stikstofuitstoot zorgen in de omgeving van Natura 2000-gebieden. Schouten zegt dat uit een inventarisatie moet blijken om hoeveel bedrijven het gaat. Boeren die blijven, krijgen financiële steun om te investeren in emissie-arme stallen.

Die aanpak is niet nieuw. Het regeerakkoord maakte al in 2017 een bedrag van 250 miljoen euro beschikbaar voor stoppende varkensboeren in Noord-Brabant. Het kabinet wil dat geld nu ook inzetten voor andere boeren en in meer regio’s. Een snelle uitvoering lijkt echter onzeker: het saneringsplan uit 2017 komt maar traag op gang en schuurt met Brusselse besluitvorming.

Volgens de minister zijn de maatregelen niet vrijblijvend. Schouten zegt niet bang te zijn dat boeren geen belangstelling zullen hebben. Ze haalt de „warme sanering” aan van de varkenshouderij. „Daar hebben we gezien dat veel bedrijven mee willen doen aan de regeling.” Als gevolg van de maatregelen zal circa 10 procent van de varkens in veehouderijen verdwijnen, zegt de minister. Dat gaat volgens Schouten circa 180 miljoen euro kosten.

Ook wil het kabinet vanaf 11 oktober weer vergunningen afgeven voor grote projecten als de aanvragers van tevoren kunnen aantonen dat ze hun uitstoot compenseren. Schouten zei dat projecten zonder „significant negatieve effecten op Natura 2000-gebieden” snel weer op gang kunnen komen. Dat gaat bijvoorbeeld om de aanleg van windparken, waar de uitstoot bij de bouw wordt gecompenseerd door latere reductie. Of dat in lijn is met de uitspraak van de Raad van State, is niet duidelijk.

Met medewerking van Stéphane Alonso