Astronomie

Maan Io werpt schaduw op Jupiter

Foto NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS, bewerking Kevin M. Gill

Jupiter heeft vele manen. Vorig jaar werd de 79ste ontdekt: Ersa, een paar kilometer groot. Op deze foto zien we de schaduw van ‘vulkaanmaan’ Io. Wie in die maanschaduw stond, zou een volledige zonsverduistering zien. De schaduw is 3.600 km in doorsnede, ongeveer even groot als Io zelf. In totaal zijn er vijf Jupitermanen groot genoeg of ze staan dicht genoeg bij Jupiter om de zon geheel te verduisteren. Dat zijn de vier grote ‘Galileïsche manen’ Io, Europa, Ganymedes en Callisto – ontdekt in 1610 en duizenden kilometers groot – en het kleintje Amalthea (250 km doorsnee) dat vrij dicht over de oppervlakte scheert.

De foto is gemaakt door de Amerikaanse Jupitersonde Juno, op 11 september, en bewerkt door de ‘burgerwetenschapper’ Kevin M. Gill. Juno doet vooral onderzoek aan de zwaartekracht en het magnetisch veld van Jupiter. Maar de NASA heeft de sonde ook uitgerust met de JunoCam, wiens foto’s in ruwe vorm worden gepubliceerd. Wie wil mag ze bewerken. Regelmatig publiceert de NASA prijswinnaars.

Deze week worstelde Juno ook op een heel andere manier met de zonneschaduw. In haar oude baan dreigde ze begin november zelf urenlang in de Jupiterschaduw terecht te komen, langer dan haar batterijen zouden aankunnen. Begin deze week heeft ze daarom ruim tien uur lang haar raketmotoren laten werken om in een nieuwe baan te komen. En met succes. „Springen over de schaduw”, noemde Juno’s opgeluchte hoofdonderzoeker Scott Bolton dat.