Wat gebeurde er met Mathieu van der Poel?

Durf te vragen Mathieu van der Poel maakte goede kans om wereldkampioen te worden. Maar wat gebeurde er met de energie van de wielrenner?

Foto Getty Images

Hij leek op rozen te zitten, vorige week zondag. Nog 13 kilometer tot de finish en dan zou Mathieu van der Poel met drie medevluchters gaan sprinten om de titel van wereldkampioen wielrennen op de weg. Gezien zijn grote vorm het afgelopen seizoen leek weinig een overwinning in de weg te kunnen staan. Maar toen zakte de 24-jarige Nederlander opeens door het ijs. Hij moest de kopgroep laten gaan, daarna het peloton en zou uiteindelijk in de laatste kilometers ruim tien minuten verliezen.

Na de finish kon Van der Poel geen verklaring geven voor zijn implosie. Hij had genoeg gegeten en gedronken, dus de bij wielrenners zo gevreesde ‘hongerklop’ kon het niet zijn. In een interview een paar dagen later bekende hij echter dat hij zich aan het eind van de koers misschien toch te weinig gevoed had.

Fysieke grenzen

Frank Backx, hoogleraar klinische sportgeneeskunde bij het UMC Utrecht, zat voor de tv en zag het drama zich voltrekken. „Van der Poel is ongelooflijk begaafd en getalenteerd, maar hij is hier voor het eerst tegen zijn fysieke grenzen aangelopen door de abnormale klimatologische omstandigheden.”

Backx – die geen gegevens van Van der Poel heeft gezien, maar daar wel erg benieuwd naar is – vermoedt dat er bij de Nederlandse wielrenner sprake was van het „falen van meerdere orgaansystemen tegelijkertijd. Dan hebben we het over de thermoregulatie, de bloedvoorziening en het maagdarmkanaal. Alleen hongerklop zal het niet geweest zijn. Hij had absoluut geen kracht meer in zijn benen en zelfs zijn coördinatie leek aangetast, zo slingerend reed hij. De omstandigheden, koud en de hele dag regen, hebben daarbij een grote rol gespeeld.”

Dat denkt ook Hein Daanen, hoogleraar inspanningsfysiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. „De impact van kou, en vooral van natte kou, wordt vaak onderschat. Zelfs als je regenkleding draagt, blijft dat niet zonder gevolgen, omdat zich daar vaak zweet aan de binnenkant ophoopt. Kleding isoleert vanwege de lucht die tussen de laagjes zit. Als die lucht vervangen wordt door water, geleidt dat de lichaamswarmte extra snel naar buiten.”

Onderkoeling via natte kou gebeurt geleidelijk, blijkt uit onderzoek. Eerst alleen aan de huid, maar langzaam komt ook de warmtehuishouding binnen in het lichaam in het geding. Daanen: „Hierdoor bereikte uiteindelijk te weinig energie zijn spieren. Dat zie je ook nogal eens bij een verdrinkingsdood die wordt veroorzaakt door swimming failure, het fenomeen waarbij de kou ervoor zorgt dat mensen hun ledematen niet meer kunnen bewegen.”

In de koude regen

Bloedvaten trekken zich samen als je het koud hebt, om zo de hitte-afdracht te verminderen, en dan helpt het als je wat meer vet hebt, zegt Daanen. „Maar Van der Poel zag er heel afgetraind uit. We zien dit ook bij survivaltochten van het leger: de mannen die het meest last hebben van de kou zijn de dunste kerels.”

Zou extra eten Van der Poel hebben kunnen redden? „Het is bekend dat bij slecht weer de stofwisseling harder gaat werken om warm te blijven”, zegt Daanen. „Je hebt als sporter in de koude regen dus meer energie nodig dan je gewend bent.”

Het is de vraag of Van der Poel met een paar gelletjes het noodlot had kunnen afwenden, zegt Backx. „Je lichaam moet die suikertjes ook nog kunnen verwerken. Op een gegeven moment heb je gewoon meer energie nodig – voor de inspanning, voor de warmte – dan je kan produceren, hoeveel eten je er ook in stopt.”