Handelsconflict kan groei dempen

Importheffingen De Amerikaanse president Donald Trump gaat voor miljarden dollars aan importheffingen invoeren op Europese producten. Wat zijn de gevolgen?

Vorig jaar ging zo’n 13 miljoen kilo kaas van Nederland naar de VS
Vorig jaar ging zo’n 13 miljoen kilo kaas van Nederland naar de VS Foto Robin Utrecht

Wat in 2004 begon met een Amerikaanse klacht bij Wereldhandelsorganisatie (WTO) over vermeende illegale subsidie van de Europese Unie aan vliegtuigbouwer Airbus, dreigt nu uit te monden in een handelsoorlog tussen de VS en Europa. Maar kunnen we wel echt spreken van ‘een handelsoorlog’? Of zitten we nog in een conflict?

Een vaste definitie is er niet, maar over het algemeen spreek je van een handelsoorlog als er een patroon ontstaat van vergelding. Dus: land A voert importheffingen in tegen land B, land B slaat terug met heffingen tegen land A, waarop land A weer reageert, enzovoort. Denk aan de confrontatie tussen de Verenigde Staten en China. Dat nog een ‘handelsconflict’ noemen zou eufemistisch zijn. Begin 2017 begon het met bescheiden Amerikaanse tarieven op Chinese en andere buitenlandse zonnepanelen en wasmachines, ter waarde van 10,6 miljard dollar (9,7 miljard euro). Inmiddels hebben de VS 550 miljard dollar aan Chinese goederen geraakt met heffingen. Andersom gaat het om 185 miljard dollar.

Tot dusver was van zo’n patroon tussen de VS en de EU geen sprake. Weliswaar trof president Donald Trump aluminium en staal uit de EU (maar niet alleen de EU) vorig jaar met heffingen van 10 respectievelijk 25 procent. Zo’n 6,4 miljard euro aan Europees staal en aluminium werd getroffen; Brussel sloeg terug met 2,8 miljard aan tegensancties. Maar daar bleef het bij – tot deze week.

Escalatie is niet uitgesloten

Wellicht valt te concluderen dat de EU nu op het randje van een handelsoorlog met haar belangrijkste handelspartner verkeert. Direct na de goedkeuring door de WTO van de Amerikaanse sanctiemiljarden vanwege de subsidies voor Airbus dreigde Brussel met represailles vanwege een soortgelijke zaak rondom Boeing.

Het spel wordt in ieder geval hard gespeeld en escalatie is niet uitgesloten. Trumps handelsgezant Robert Lighthizer maakte woensdagavond duidelijk dat de heffingen op EU-producten kunnen worden opgevoerd van de huidige 10 procent (vliegtuigen) en 25 procent (overige producten) naar maar liefst 100 procent.

Verder hangen, los van de Airbus-zaak, Amerikaanse heffingen tegen Europese auto’s in de lucht. Als die er komen, kun je gerust van een handelsoorlog spreken.

Lees ook over waarom Trump Duitsland wil raken met heffingen tegen auto’s

Dan is de vraag: wat zijn mogelijke gevolgen van een nieuw front voor de wereldeconomie? Een handelsoorlog is noch voor de VS, noch voor Europa, noch voor de rest van de wereld een wenkend perspectief. De economieën van beide machtsblokken staan er nu al niet best voor. De groei in Europa is afgezwakt tot net boven de 0, de VS doen het iets beter, maar dat is vertekend door grote pakketten lastenverlichting die Trump in de economie pompte. Tarieven maken de handel tussen beide landen duurder, en daarmee ook het leven aan beide kanten van de oceaan. En dat is nog los van de onzekerheden over het handelsconflict die vaak al een rem zetten op economische groei.

Niet voor niets zijn zowel de Europese als de Amerikaanse centrale bank weer pro-actief begonnen met het steunen van de economieën. In de VS met een renteverlaging, in Europa met een verlaging plus het opnieuw aanzetten van de geldpers. Als belangrijkste reden voor de hernieuwde steun wordt de geopolitieke onzekerheid, veroorzaakt door handelsoorlogen, genoemd. Die remt de groei en daarmee de inflatie.

Ook multilaterale instituten als het Internationaal Monetair Fond en de OESO zien de economische groei mondiaal al afkoelen als gevolg van de onzekerheden. Zij gaan in hun projecties nu al uit van historisch gezien zeer lage groeivoeten. De daadwerkelijke effecten van een tarievenoorlog zijn daar nog niet in meegenomen. Het IMF zei in juli nog dat landen geen tarieven moeten gebruiken om hun handelsbalansen met anderen op te krikken of om hervormingen af te dwingen. Met zulke wankele economieën is de omslag naar een mondiale recessie als gevolg van de handelsoorlog niet onwaarschijnlijk.

8 vragen over de WTO pagina 4-5