Fipronil oorzaak massale bijensterfte in Brabant

Toezichthouder NVWA doet al maanden onderzoek naar een plantenkweker die het verboden bestrijdingsmiddel heeft gebruikt.

Ongeveer een miljoen bijen zijn in Noord-Brabant gestorven door het gebruik van het verboden bestrijdingsmiddel fipronil.
Ongeveer een miljoen bijen zijn in Noord-Brabant gestorven door het gebruik van het verboden bestrijdingsmiddel fipronil. Foto iStock

Achttien bijenvolken - een miljoen bijen - alsmede grote aantallen andere insecten zijn deze zomer in Noord-Brabant gedood nadat een plantenkweker het verboden bestrijdingsmiddel fipronil had gebruikt. Toezichthouder NVWA heeft de zaak sinds 4 juli in onderzoek, maar gaf er tot nu toe geen ruchtbaarheid aan. Dat meldt het Brabants Dagblad vrijdag. Een woordvoerder van het Functioneel Parket bevestigt dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) al maanden onderzoek doet.

Fipronil kwam twee jaar geleden in het nieuws toen het illegaal was gebruikt om kippenstallen te ontluizen. Het is een beruchte bijendoder. Vanwege de hoge giftigheid voor bijen is het gebruik van dit middel in Europa verboden. De bijenstand in Nederland loopt al jaren sterk terug.

De nieuwe fipronilaffaire werd begin juli ontdekt door twee imkers in Biezenmortel, bij Den Bosch. Zij zagen in enkele dagen tijd het ene na het andere bijenvolk sterven. De gealarmeerde NVWA nam monsters van de dode bijen, waarbij restanten van fipronil werden gevonden. Speurwerk leverde vervolgens op dat de bron zich op korte afstand bevond, bij een plantenkwekerij. Die bleek zijn laurierplanten besproeid te hebben met een illegaal gewasbeschermingsmiddel, met daarin fipronil. ’s Zomers scheiden laurierplanten een zoetstof af die bijen aantrekt. Ook op omliggende percelen werd het gif aangetroffen.

Begin augustus zijn bedrijven en woningen doorzocht, en werden drie verdachten aangehouden. Het gaat om de plantenkweker en de leverancier van het middel. Zij zijn na verhoor op vrije voeten gesteld, maar blijven verdachte. Bij de doorzoeking zijn gewasbeschermingsmiddelen en administratie in beslag genomen. „Het onderzoek bevindt zich in de afrondende fase”, aldus het parket.

Miljoenen eieren vernietigd

Het gebruik van het verboden fipronil in de landbouw leidt vaker tot schandalen. In 2016 besproeide een plantenkweker in het Brabantse Molenschot ook zijn laurierplanten. Het leidde tot de massale sterfte van bijenvolken en andere insecten in kilometers omtrek.

Lees ook: Dit is wat we nu wel en niet weten over het eierschandaal

In de zomer van 2017 moesten meer dan honderd miljoen eieren vernietigd worden en ruim drie miljoen kippen geruimd nadat kippenboeren hun stallen hadden laten ontluizen met een ontsmettingsmiddel met fipronil. In deze affaire wachten de twee bestuurders van het bedrijf Chickfriend nog op berechting. Een Brabantse en een Belgische handelaar in fipronil zijn eveneens verdachten.

Vorig jaar bleek uit een steekproef van Greenpeace onder online bloemenverkopers dat op negen van de twaalf bloemstukken bestrijdingsmiddelen zaten die giftig zijn voor bijen. Eén boeket bevatte fipronil. Het gebruik van de stof vormt ook een bedreiging voor de volksgezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie classificeert het voor de mens als matig toxisch. Langdurige blootstelling aan fipronil kan leiden tot schade aan nieren, lever en schildklier.