Rutte: expansiedrift Rusland en China maken NAVO extra nodig

Internationale betrekkingen Premier Rutte heeft begrip voor de kritiek van de Amerikaanse president Trump op internationale organisaties als de NAVO, de VN en de WTO.

Premier Rutte toont begrip voor de kritiek van president Trump op de geringe bijdrage van Europese landen aan de NAVO Foto Bart Maat/ANP
Premier Rutte toont begrip voor de kritiek van president Trump op de geringe bijdrage van Europese landen aan de NAVO Foto Bart Maat/ANP

Europa en de Verenigde Staten hebben elkaar hard nodig, nu Rusland en China hun invloedssfeer proberen uit te breiden - Rusland zelfs met militaire middelen. Dat heeft premier Rutte donderdagmiddag gezegd in een toespraak voor de pro-NAVO-denktank Atlantische Commissie in Den Haag.

Rutte toonde begrip voor de Amerikaanse president Donald Trump, die vaak zijn ongenoegen laat blijken over de in zijn ogen geringe bijdrage van Europese landen aan de NAVO. Ook de kritiek van Trump op de VN, de Wereldhandelsorganisatie WTO en de Mensenrechtenraad vindt Rutte „in de kern” vaak terecht.

Hij hamerde ook op betere samenwerking binnen Europa op het gebied van defensie, maar pleitte niet voor een Europees leger.

Lees ook: Handelsconflict VS en EU bedreigt wereldeconomie

Rutte sprak in scherpe bewoordingen over Rusland. Nog in 1999, bij het vijftigjarig bestaan, klonk binnen de NAVO een pleidooi voor nauwe samenwerking met Rusland, zei Rutte. „Ik verzin dit niet. Die gedachte ligt ver achter ons. Vandaag hebben we te maken met een assertief Rusland aan de oostelijke buitengrens van de Europese Unie. Een Rusland dat zijn invloedssfeer langzaam maar zeker probeert uit te breiden, met politieke én militaire middelen, ook deze kant op. Sinds de gebeurtenissen op de Krim in 2014 is wel duidelijk dat de rust en veiligheid niet uit het Oosten komen.”

Prijskaartje

De premier toonde veel begrip voor president Trump, die geregeld kritiek heeft op EU-landen, inclusief Nederland, omdat die minder bijdragen aan de NAVO dan eerder toegezegd. „Ik kan daar eerlijk gezegd alleen maar veel begrip voor opbrengen”, zegt Rutte daarover. „Aan veiligheid hangt een prijskaartje. Wie lid is van een club is, moet contributie betalen. We kunnen het niet leuk vinden, maar de tijd dat Europa voor een miniem bedrag onder de Amerikaanse veiligheidsparaplu kon schuilen, is voorbij.”

Rutte erkende – „eerlijk is eerlijk” – dat Nederland hierin ook tekortschiet. Ook in 2024 zal Nederland niet de NAVO-norm halen, ondanks extra investeringen in de krijgsmacht. Volgens die norm moet het defensiebudget 2 procent van het nationaal inkomen bedragen.

Geen Europees leger

Rutte hield een pleidooi voor betere militaire samenwerking binnen Europa, „ook zonder Europees leger”. Als voorbeeld noemde hij de militaire mobiliteit in Europa. „In crisissituaties is het cruciaal dat troepen, Europese en Amerikaanse, snel door Europa kunnen bewegen.”

Rutte wijst erop dat de steun voor de NAVO, zowel in Nederland als in de VS, nog steeds groot is. De Atlantische Commissie becijferde onlangs dat bijna driekwart van de Nederlanders het NAVO-lidmaatschap belangrijk vindt. In de VS zou dat percentage op 80 procent liggen. Maar dat publieke draagvlak is volgens Rutte niet zo vanzelfsprekend meer als tijdens de Koude Oorlog.

Waarom heeft de VN eigenlijk zoveel geld nodig? Bekijk onze video:

Rutte zegt de felle kritiek van president Trump op het functioneren van multilaterale organisaties – de VN, de Wereldbank, de Mensenrechtenraad – „in de kern” wel „terecht” te vinden. Maar verbeteringen doorvoeren daar doe je niet „door oude schoenen weg te gooien voor we nieuwe hebben”. Dat is dan ook zijn „voortdurende oproep” aan de VS: „Trans- Atlantische samenwerking is een binnenlands belang - ook voor Amerika.” Volgens de premier is „de naoorlogse multilaterale wereldorde een succes waar veel mensen en landen van hebben geprofiteerd”.