Raad Rechtspraak tegen plan om schade drugs te verhalen

Grapperhaus kwam deze zomer met een conceptwetsvoorstel om kosten op drugscriminelen te verhalen. Bij de Raad voor de Rechtspraak is er twijfel of dat wel effectief is.

Brandweer en politie waren uren bezig om met karrevrachten wietplanten uit een kwekerij in het Gelderse Gameren te verwijderen. Foto Gérard Damoiseaux
Brandweer en politie waren uren bezig om met karrevrachten wietplanten uit een kwekerij in het Gelderse Gameren te verwijderen. Foto Gérard Damoiseaux

Het plan van minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) om de schade van drugscriminaliteit op veroordeelde criminelen te verhalen, leidt tot tonnen extra kosten voor de rechtbanken. Daarnaast wordt betwijfeld of het verhalen van kosten, zoals het vernietigen van drugs, wel effectief is. Dat stelt de Raad voor de Rechtspraak, het overkoepelende bestuur van de rechtbanken en gerechtshoven, in een advies over een wetsvoorstel van Grapperhaus.

De minister kwam deze zomer met een conceptwetsvoorstel om zogenoemde ondermijnende drugscriminaliteit aan te pakken. Dat wetsvoorstel, dat tot 1 oktober in consultatie was,bepaalt dat bepaalde chemische grondstoffen voor drugs verboden worden. Ook wordt het mogelijk steviger op te treden tegen het illegaal betreden van havens en vliegvelden, en wil de minister dat het bedreigen van bestuurders, zoals wethouders of burgemeesters, zwaarder wordt bestraft.

Twijfels

Een ander onderdeel van het wetsvoorstel betreft de maatschappelijke kosten van drugscriminaliteit. Grapperhaus stelde in juli dat het mogelijk moet worden de kosten van het vernietigen van drugs en illegaal vuurwerk te verhalen op veroordeelde criminelen. . Bij vuurwerk ging het in 2017 om 2 miljoen euro , het opruimen van hennepkwekerijen kostte volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid in 2018 ruim 4,7 miljoen euro.

De Raad voor de Rechtspraak heeft twijfels over de effecten van dit wetsvoorstel, schrijft ze in een brief aan de minister. De maatregel treft volgens de Raad mensen die veroordeeld worden voor het huisvesten van een hennepkwekerij of xtc-laboratorium. Voor die delicten worden vaak niet de daadwerkelijke initiatiefnemers vervolgd, maar zogeheten katvangers of kleine uitvoerders. De Raad betwijfelt of bij deze personen iets te halen valt.

Extra kosten

Daarnaast stelt de Raad voor de Rechtspraak dat het wetsvoorstel een extra kostenpost gaat opleveren voor de rechtbanken. De behandeltijd van strafzaken zal toenemen, omdat de rechter moet afwegen of de kosten op een verdachte verhaald moeten worden en hoe hoog die dan zijn. De inschatting is dat dit per rechtszaak gemiddeld een kwartier extra kost. Het verhalen van kosten zal naar verwachting bij 3500 zaken per jaar, inclusief hoger beroep, aan de orde zijn. Dat komt neer op 288.523 euro per jaar, heeft de Raad voor de Rechtspraak berekend. Geld voor die extra werklast is volgens de Raad niet gedekt in de begroting voor de rechtspraak.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid wijst erop dat de Raad voor de Rechtspraak een van de partijen is die op het conceptwetsvoorstel heeft gereageerd. Alle adviezen worden volgens de woordvoerder bestudeerd en verwerkt. Het streven is om het wetsvoorstel begin volgend jaar aan de Tweede Kamer aan te bieden.