Maar in welke bak moet dit dan?

Vuilnis Veel mensen willen best afval scheiden, maar hoe doe je dat zonder dat het huis dichtslibt met afvalbakken?

Foto Jerry Lampen / ANP

Niet iedereen heeft zin om biefstuk van zijn menu te schrappen en niet iedereen gaat met de trein op vakantie vanwege vliegschaamte. Maar één ding willen we wél massaal doen voor het milieu: afval scheiden. 83 procent van de Nederlanders is bereid het afval apart in te leveren, bleek vorig jaar uit onderzoek in opdracht van NVRD, de brancheorganisatie van gemeentelijke afvaldiensten. Dat is 13 procent meer dan in 2012. Het leidt er wel toe dat onze keukens en garages dichtslibben met stapels papier, bergen flessen en stinkende bananenschillen. Hoe doe je je burgerplicht en houd je je huis wel fris en netjes?

Tot een jaar of vijf geleden was je al een fanatieke afvalscheider als je papier en glas apart hield en je oude batterijen inleverde. Maar inmiddels scheiden ook behoorlijk wat Nederlanders braaf hun groen en plastic. Voor Jennifer Delano (36) uit Haarlemmermeer is dat niet genoeg: ze gebruikt alle hoeken en gaten van haar appartement om haar afval te scheiden. Wie haar huis binnenkomt, ziet dat meteen aan een grote tas met papier in de hal. Altijd staat er één klaar om weg te brengen. In de gang hangt achter het schilderij een zakje met batterijen.

Bakkendiscipline

Op het aanrecht in de keuken staan twee rijen met flessen: statiegeld en glas. Daarnaast de weckpot met plastic doppen. Bierdoppen, die ze bewaart voor kunstenaars, gaan in een glazen waterkan. De grote doos met papier, naast de bak voor restafval, valt het meest op. „Dat is zo’n lomp ding midden in de keuken, maar ik weet niet waar ik hem anders neer moet zetten”, zegt Delano. Zelfs op de wc kun je niet ontsnappen aan de scheidingsdrang. Er staat een bakje voor lege wc-rolletjes, voor geknutsel op het kinderdagverblijf.

Lees ook: Naar de supermarkt? Eerst even je afval inleveren graag

Afvalcoach Patrick Heupers komt het vaker tegen: huizen vol bakken, tassen en potten met afval. Hij helpt namens Twente Milieu inwoners van Almelo, Hengelo en Enschede bij het scheiden van hun afval. Hij loopt rond bij milieupleinen en gaat met mensen in gesprek over welk soort afval in welke bakken moet. Op verzoek komt hij bij inwoners thuis: „Ik raad altijd aan om al het afval in de keuken te scheiden omdat daar ook het meeste afval ontstaat. Als je iedere keer je koffiefilter achter in de tuin moet weggooien, ben je daar snel klaar mee.”

Als je iedere keer je koffiefilter achter in de tuin moet weggooien, ben je daar snel klaar mee

Gemak is het toverwoord. „Bij alles wat we doen maken we onbewust een kosten-batenanalyse. De baten van afval scheiden zijn helaas nogal onduidelijk. Op korte termijn is er geen persoonlijke winst te behalen. We doen het vooral omdat het goed voelt”, zegt economisch psycholoog Jeske Nederstigt. Bij Fontys Hogescholen was ze betrokken bij een project om studenten hun afval beter te laten scheiden. Volgens Nederstigt is het belangrijk om kosten – tijd, moeite, rommel – zo klein mogelijk te houden. „Iedere halve minuut die we extra moeten investeren, vergroot de kans dat we afhaken.”

Lees ook: Ook onze digitale rotzooi moeten we hoognodig opruimen

Eén pedaalemmer met verschillende bakken – bijvoorbeeld voor rest, groen en plastic – levert tijdwinst op, tipt Nederstigt. Ook opruimcoach Hennie van de Vendel uit Ede raakte begeesterd door bakken met compartimenten. „Ik raad ze aan al mijn klanten aan. Je kunt ze tegenwoordig overal kopen. De goedkopere vind je bij Ikea of de bouwmarkt, maar je hebt ze ook van luxe merken voor meer dan honderd euro.”

Smokkelen met etenswaren

Een huis vol afval is ongezellig, en kan ook nog eens gaan stinken. Veel mensen smokkelen daarom nogal eens met etensresten. Van ons gft-afval leveren we maar 60 procent gescheiden in, tegenover 86 en 78 procent klein chemisch afval en papier. „Door stankoverlast slaat de kosten-baten analyse bij gft anders uit”, weet Nederstigt. Zonde, vindt afvalcoach Heupers. „Zet gewoon een gft-bakje op het aanrecht, dat je iedere dag leegt in een kliko of afvalcontainer.”

Maar met een ‘afvalscheidingsprullenbak’ en een gft-emmertje ben je er niet. Waar blijven dan bijvoorbeeld de lege flessen? Fons Potters (46) uit Vught weet raad. Hij heeft zeven aparte afvalstromen in zijn keuken: rest, plastic, groen, papier, glas, batterijen en statiegeldflessen. En toch ziet de keuken van het gezin met drie kinderen er keurig uit. Toen ze vorig jaar verhuisden, vroeg Potters de keukenzaak om een la voor een ‘mini-milieustraat’ te reserveren, met daarin zes plastic bakken en ruimte voor statiegeldflessen. In de schuur maakte hij een ‘overslagstation’ met grote containers voor de verschillende soorten afval. Iedere avond leegt hij daarin de bakjes.

Potters werkt dan ook bij de branchevereniging voor afvalbedrijven. Natuurlijk is hij enthousiast afvalscheider. Hoe zit het met de rest van zijn gezin? Afval scheiden is onderdeel van de opvoeding. Maar helemaal vanzelf gaat dat niet per se. „Als ik op hun kamer plastic in de prullenbak vind, dan moeten ze dat alsnog beneden weggooien.”