Hard rapport voor Krikke, maar stadhuiscrisis kan haar redden

Rapport vreugdevuren De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft forse kritiek op burgemeester Krikke van Den Haag. Er was bij de vreugdevuren in Scheveningen en Duindorp sprake van ‘schijnveilgheid’. De grootste partij in Den Haag wil dat ze aftreedt.

De vreugdevuurstapel tijdens oud en nieuw. Door de harde wind was er veel veel brandgevaar.
De vreugdevuurstapel tijdens oud en nieuw. Door de harde wind was er veel veel brandgevaar. Foto eric brinkhorst

Niemand wist wat er precies was afgesproken en met wie. Afspraken die er wel lagen, waren verouderd en voor sommigen onbekend. En het belangrijkste: er werd door de gemeente of brandweer niet serieus gehandhaafd. Er was sprake van ‘schijnveiligheid’ in Den Haag.

Die harde conclusies trok donderdagochtend de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de vreugdevuren op Scheveningen en in Duindorp.

Burgemeester Pauline Krikke (VVD) zal de komende dagen aan de stad en aan de gemeenteraad duidelijk moeten maken hoe deze, in haar eigen woorden „een blinde vlek”, heeft kunnen ontstaan. Maar ook hoe zij – hoewel eindverantwoordelijk voor openbare orde en veiligheid – nu wél zal optreden als een evenement uit de hand dreigt te lopen.

Dat zal niet makkelijk worden: een aantal partijen wijst in reacties onmiddellijk op haar verantwoordelijkheid. De grootste partij, Groep De Mos/Hart voor Den Haag, vraagt al om haar aftreden. Daarbij speelt zeker mee dat woensdagnacht, kort voor het OVV-rapport verscheen, een andere coalitiepartij, GroenLinks, een motie van wantrouwen had ingediend tegen hun twee wethouders, die worden verdacht van ambtelijke corruptie. De motie werd aangenomen.

Chaos op het stadhuis

Juist dat kan Krikkes redding betekenen: de chaotische situatie van de afgelopen dagen is nog niet voorbij. De twee wethouders hebben hun werkzaamheden neergelegd, maar nog niet hun ontslag ingediend. Sommige partijen zullen vrezen dat ook de burgemeester wegsturen Den Haag onbestuurbaar zal maken. Het zal volgende week donderdag voor hen een strategische afweging worden.

Veel uit het OVV-rapport was al begin dit jaar bekend. Het vuur in Scheveningen was veel te hoog: tussen de 45,2 en 47 meter, concludeert de OVV, aanzienlijk meer dan de 35 meter die was vastgelegd in een convenant tussen bouwers en gemeente in 2016. De bouwers op Scheveningen, waar het vuur op oudejaarsavond een enorme vuurregen veroorzaakte, blijken flessen diesel zonder dop bij de stapels te hebben gezet. Dat was een publiek geheim, maar is nu bevestigd. In combinatie met de hoogte, het volume en de windrichting leidde dat tot een bijna-ramp.

Waarschuwing van bewoners

Belangrijker is dat de gemeente en brandweer wisten dat afspraken waren geschonden. Op verschillende momenten hád kunnen worden ingegrepen, zegt de OVV.

Lees ook een reconstructie van hoe het misging in Scheveningen: de bouwers wanen zich de baas

Zo werd de burgemeester in de nacht van 30 op 31 december op de hoogte gebracht van het feit dat in Duindorp – ondanks een verbod – werd doorgebouwd. Op advies van de politie besloot zij niet de ME in te zetten „op een donker strand, vochtig, en op grote hoogte”, zegt ze in reactie op het rapport. „Die afweging heb ik gemaakt. Ik vond, ik vind, het niet proportioneel voor een aantal extra pallets om mensen daarvoor in de waagschaal te brengen, of dat nu bouwers of ME’ers zijn.”

De volgende ochtend heeft ze die afweging in het overleg met de driehoek nog eens gemaakt. „Uit alle rapporten die we hadden, bleek dat het omvallen van de stapels of de hitte de gevaren waren waarmee we te maken hadden. Daarom zijn de hekken wijder gezet. Daarmee dachten we dat het veilig kon”, zegt Krikke.

De OVV wijst op een veel eerder moment: bij de jaarwisseling van 2017-2018 was er ook vliegvuur ontstaan. Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de OVV, zegt: „Bewoners hebben zich toen gemeld bij de gemeente en aandacht gevraagd: ‘Let nou op dat vliegvuur’. Ze zijn niet gehoord en dit jaar kregen ze een vuur van ongekende omvang letterlijk op hun dak. Ja, dan heb je wel waarschuwingen genegeerd.”

Dijsselbloem waarschuwt ook andere gemeenten: „Een evenement dat klein begint en waarvoor je afspraken maakt, kan steeds groter worden. Dan moet je ook je afspraken professionaliseren. Dan moet je ze ook formaliseren. En handhaven.”

Krikke wil doorgaan met traditie

Het college onderschrijft de conclusies en de aanbevelingen van de OVV. Voor de vreugdevuren zullen vanaf nu vergunningen nodig zijn. Dat betekent in elk geval inspraak: omdat het convenant tussen gemeente en bouwers een privaatrechtelijke afspraak was, konden bewoners weinig.

Maar het college zegt de vreugdevuren niet ter discussie te willen stellen. Krikke zegt: „Deze vuren zijn een traditie. Wij willen de traditie niet om zeep helpen. Maar we willen wel dat de vuren veilig zijn: het moet vele malen kleiner.”

De OVV waarschuwt ervoor bij voorbaat te zeggen dat de vuren blijven bestaan. „Je moet niet aan de voorkant zeggen ‘het moet wel doorgaan’”, zegt Dijsselbloem. „Dan begin je eigenlijk aan de verkeerde kant. Of ze kunnen doorgaan, hangt af van de afspraken, de partijen, de naleving en van de handhaving.”