Gaat de paus nu akkoord met gehuwde priesters?

Duivelsuitdrijving Op de agenda voor de Amazone-synode die zondag in Rome begint, staan ketterse plannen, vinden critici van de paus.

Shainkiam Yampik Wananch, een Achuar Indiaan uit het Peruaanse Amazonegebied, houdt hosties op tijdens een religieuze plechtigheid. Hij is getrouwd en mag als diaken niet zelf de mis opdragen; de hostie is eerder door een priester geconsacreerd. Er ligt een voorstel om het ook mannen als Wanach mogelijk te maken priester te worden.
Shainkiam Yampik Wananch, een Achuar Indiaan uit het Peruaanse Amazonegebied, houdt hosties op tijdens een religieuze plechtigheid. Hij is getrouwd en mag als diaken niet zelf de mis opdragen; de hostie is eerder door een priester geconsacreerd. Er ligt een voorstel om het ook mannen als Wanach mogelijk te maken priester te worden. Foto Maria Cervantes/Reuters

Is de duivel in het Vaticaan gevaren? Begint de katholieke kerk onder regie van paus Franciscus „een aanval op de fundamenten van het geloof”, zoals een groep verontruste bisschoppen en priesters dinsdag schreef in een open brief?

Van conservatief-katholieke zijde is een ongekend fel offensief ingezet tegen de Amazone-synode, die zondag in Rome begint. Drie weken lang spreken kerkbestuurders uit de landen van het Amazonegebied, aangevuld met enkele uit de VS, Duitsland en andere landen, over de problemen van de kerk in het uitgestrekte gebied. Ondertitel: „Nieuwe wegen voor de Kerk en voor een integrale ecologie.”

Volgens de werkdocumenten moet het onder andere gaan over het integreren van inheemse gebruiken in de katholieke praktijk daar. En over de mogelijkheid dat getrouwde mannen van bewezen goed gedrag, zogenoemde viri probati, optreden als priester, als maatregel tegen het nijpende priestertekort in het gebied.

De verwachtingen zijn hooggespannen, zowel bij de hervormers als binnen de behoudende groep. Na de synode „zal niets meer hetzelfde blijven als het was”, voorspelde de Duitse bisschop Overbeck, uit Essen. De synode zal leiden tot een „cesuur” binnen de kerk. Ter discussie staan volgens hem de hiërarchische structuur van de kerk, haar seksuele moraal, haar idee van het priesterschap, en de rol van vrouwen in de kerk.

Boze geesten in het Vaticaan

Pure ketterij, protesteert de Amerikaanse kardinaal Raymond Burke, boegbeeld van de conservatieven. Hij kondigde een veertigdaagse „kruistocht van gebed en vasten” aan.

De protesten begonnen vorige week zaterdag al. Toen stond een groep van tweehonderd katholieke gelovigen in slagorde op het Sint-Pietersplein. Twintig rijen van tien, allemaal op gelijke afstand van elkaar. Biddend en bijbellezend deden ze „een oproep aan de engelen tegen de boze geesten”. In eenzelfde vorm van spirituele oorlogsvoering reciteerden priesters in een kerk even verderop, schreef de conservatieve website LifeSite, het gebed voor duivelsuitdrijving dat paus Leo XIII eind negentiende eeuw had opgesteld. Het was een poging, zo citeerde de website een anonieme deelnemer, tot verdrijving van „de duivelse invloed uit het Vaticaan, vooral met het oog op de synode over de Amazone”.

Over de mogelijkheid om die viri probati tot priester te wijden wordt al decennia gesproken. Maar nog nooit heeft afzwakking van het verplichte celibaat van priesters zo expliciet als een optie op de agenda gestaan. En er is een precedent. Met instemming van het Vaticaan zijn anglicaanse priesters die al getrouwd waren, als priester blijven werken nadat zij zich hadden bekeerd tot het katholicisme.

Bourgeois christendom

Kardinaal Sarah uit Guinee leest de werkdocumenten, gebaseerd op lange consultaties met kerkleiders in het Amazone-gebied, als een poging van westerse, met name Duitse, zijde om veranderingen door te drukken. „Ik ben geschokt en woedend dat de spirituele problemen van de armen in het Amazonegebied worden gebruikt als een voorwendsel om projecten te steunen die typerend zijn voor het bourgeois, wereldlijke christendom”, zei hij tegen de conservatieve National Catholic Register. „Sommige mensen denken dat zij almachtig zijn omdat ze armere kerken financieren. Maar we moeten ons niet laten intimideren door hun macht en geld.”

Op de lijst van deelnemers aan de synode staan geen Nederlandse kerkbestuurders. Uit Suriname zal bisschip Choennie uit Paramaribo aanwezig zijn.

De paus beslist

Het is de vierde keer dat paus Franciscus, die heeft gezegd dat hij een meer collegiaal bestuur wil, een synode organiseert. Twee eerdere synodes gingen over het gezin, een derde over jongeren. Een synode neemt geen besluiten: de paus trekt zelf zijn conclusies uit wat er ter sprake is gekomen.

Franciscus heeft gezegd dat hij streeft naar een grotere rol voor vrouwen in het bestuur van de katholieke kerk, maar de optie van vrouwelijke priesters afgewezen. Johannes Paulus II heeft de deur daarvoor dichtgedaan, heeft hij eerder gezegd. Met de toevoeging dat hij niet van plan is die deur te openen.