Spanningen in Partij voor de Dieren over koers en openheid

Partij voor de Dieren Marianne Thieme laat een partij achter die verdeeld is over de te varen koers. Interne kritiek ligt nog altijd gevoelig.

„Radicalisme, theater, idealen, eigenzinnigheid, agendering, creatieve ontregeling en provocatie.” Met die woorden omschrijft Marianne Thieme, scheidend fractievoorzitter in de Tweede Kamer en boegbeeld van de Partij voor de Dieren, haar eigen partij. De Groene Amsterdammer publiceerde woensdag een afscheidsinterview met Thieme. Over haar vertrek uit de Tweede Kamer of het recente afscheid van fractielid Femke Merel van Kooten rept ze daarin met geen woord. Wel over dierenwelzijn, „de gruwelijke lotgevallen van het dier in ons voedselsysteem drukken ons met de neus op de feiten”, en het poldergedrag van VVD tot GroenLinks: „Dat zijn ideologisch groezelige technocratische bestuurderspartijen, besmet met de ziekte van het compromisme.”

Thieme laat een partij achter die verdeeld is over de te varen koers. Een partij die voorzitter Sebastiaan Wolswinkel in interne correspondentie hekelt over het publieke optreden in de media. Een partij ook waar de jongerenorganisatie, PINK, verdeeld is over de manier waarop de Tweede Kamerfractie is omgegaan met het vertrek van Femke Merel van Kooten.

Het partijbestuur houdt een dossier bij over hun eigen voorzitter. De voorzitter, op zijn beurt, doet dat over zijn andere bestuursleden, zo schetst een betrokkene de interne verhoudingen. Na haar vertrek werd Van Kooten geroyeerd. Haar man, Frank van Kooten, die als onbezoldigd medewerker voor haar werkte, overkwam vorige maand hetzelfde lot. En inmiddels is ook de vice-voorzitter van PINK, Angelo Alessandro Delsen, geroyeerd nadat bekend was geworden dat hij als fractiemedewerker van Van Kooten aan de slag was gegaan.

Moeizame interne kritiek

Delsen is geroyeerd als lid van de Partij voor de Dieren, maar niet als lid van PINK. Daar is hij nog steeds de vice-voorzitter. Illustratief voor de interne verhoudingen, zegt hij zelf. „In het bestuur is nog gestemd over de vraag of ik kon aanblijven. De uitslag was drie tegen vier ten voordele van mij. Een tweede stemming ging over de vraag of ik me eind dit jaar opnieuw verkiesbaar mocht stellen. De uitslag daarvan was drie tegen vier ten nadele van mij. PINK-voorzitter Benjamin van Sterkenburg verklaarde de stemmingen uiteindelijk ongeldig nadat hij op het matje was geroepen door partijdirecteur Lieke Keller van de Partij voor de Dieren.”

Van Sterkenburg bevestigt die interventie in interne correspondentie met zijn bestuurders: „ik heb contact gehad met de moederpartij en dat was niet positief. Er wordt sterk getwijfeld aan onze capaciteit als bestuur om de belangen van PINK zo goed mogelijk te behartigen.”

Hoe moeizaam de partij omgaat met interne kritiek, mocht voorzitter Wolswinkel ervaren. In een brief van het bestuur aan alle fracties in gemeenteraden, provincies en waterschappen over het vertrek van Van Kooten wordt hard naar hem uitgehaald omdat hij in de media daarover gesproken had. „We moeten als partij wat volwassener worden”, zei hij in april na zijn benoeming als partijvoorzitter tegen NRC.

Lees dit interview met partijvoorzitter Sebastiaan Wolswinkel: ‘De samenleving is te complex om als normaal persoon nog te begrijpen.’

„Daar hoort meer interne democratie en transparantie bij”, voegde hij daar na het vertrek van Van Kooten aan toe. „Maar binnen het bestuur is er nauwelijks animo voor verandering. De andere leden willen vooral consolideren.”

„We betreuren het dat de voorzitter bestuursafspraken eenzijdig naast zich neer heeft gelegd, geen overleg of afstemming heeft gezocht met de rest van het bestuur en niet namens het partijbestuur sprak”, schrijft de rest van het bestuur in augustus aan de fractievoorzitters. Terwijl was afgesproken dat de partij „vanwege het persoonlijke karakter van de kwestie geen nadere toelichting zou geven op dit vertrek.”

Sindsdien is het partijbestuur met Wolswinkel ‘gezamenlijk’ in gesprek over zijn mediaoptredens. Op de vraag of dat betekent dat hij niet meer eigenstandig met media mag praten, wil bestuurslid Ruud van der Velde niet ingaan. „We schrijven in de brief duidelijke taal. Wat we met elkaar bespreken is verder een interne zaak.”

Roep om bredere politiek

Het partijbestuur benadrukt in de brief verder dat de focus van de partij helder moet zijn: dieren, natuur, en milieu. „Alsof we dat niet wisten, die focus hanteren wij ook”, zegt de Amsterdamse fractievoorzitter Johnas van Lammeren in een reactie op de brief. „Maar de controlerende taak van een gemeenteraadsfractie gaat verder dan alleen die focus. Daarom zitten we hier ook in de commissie Algemene Zaken en praten we ook mee over vluchtelingenpolitiek.”

Volgens Delsen wil het zittende partijbestuur vooral dat de oprichters van het eerste uur de touwtjes strak in handen blijven houden. „Maar de partij is de afgelopen jaren gegroeid met leden, vooral van een jongere generatie, die bredere politiek willen bedrijven en meer interne partijdemocratie willen. Dat zie je bij PINK. De huidige bestuursleden van PINK steunden in april de kandidatuur van Wolswinkel en zijn plannen om te democratiseren. Al was het maar omdat hij dat als PINK-voorzitter ook heeft gedaan.”

Volgend najaar kiest de partij een nieuwe lijsttrekker, aan de hand van een voordracht door het partijbestuur. Maar het partijbestuur weet inmiddels sinds de onverwachte keuze voor nieuwkomer Wolswinkel dat het congres niet meer zomaar een overdracht van haar overneemt. Want het bestuur had Elze Boshart, oudgediende en medeoprichter van de partij, voorgedragen als partijvoorzitter.

De komende tijd moet blijken of Wolswinkel overeind blijft binnen het partijbestuur. Hij wist dat hij tegen gemaakte afspraken gehandeld had. „Ik heb de persoonlijke inschatting gemaakt dat het leek alsof er binnen de partij geen meningsverschillen kunnen bestaan, een schadelijk signaal. Ik wilde graag de indruk wekken dat dialoog binnen de partij wel degelijk mogelijk is”, zegt hij in een reactie. „Op dat moment wist ik: hier kunnen consequenties aan zitten.” Hij steunde ook de brief die het partijbestuur zou versturen. Maar in de oorspronkelijke versie ervan stond ook zijn kant van het verhaal. Die is uiteindelijk geschrapt: „Meer openheid is niet per definitie eerlijker. Het halve verhaal is niet beter dan geen verhaal.”

Met medewerking van Eva Hofman