Straatkunstenaar Banksy opent winkel in Londen om commercieel misbruik te voorkomen

Nep-producten Banksy zegt met zijn winkel de strijd aan te binden met een bedrijf dat zonder toestemming wenskaarten van zijn kunst verkoopt.

Banksy’s tijdelijke winkel heet Gross Domestic Product, Bruto binnenlands product.
Banksy’s tijdelijke winkel heet Gross Domestic Product, Bruto binnenlands product. Foto Tolga Akmen /AFP

Om commercieel misbruik van zijn kunst tegen te gaan, heeft de anonieme Britse straatkunstenaar Banksy in Londen op advies van juristen zelf een winkel met Banksy-producten geopend. In een verklaring op Instagram laat Banksy weten dat de motivatie achter de onderneming „misschien wel de minst poëtische reden is om ooit kunst te maken”.

Banksy zegt de strijd aan te binden met een bedrijf dat zonder zijn toestemming wenskaarten met afbeeldingen van zijn kunst verkoopt. „Ik denk dat de uitbater vertrouwt op het idee dat ik niet naar de rechtbank zal gaan om mezelf te verdedigen.”

In de Zuid-Londense wijk Croydon opende Banksy maandag in een voormalige tapijthandel de winkel Gross Domestic Product, Bruto binnenlands product. Het aanbod bestaat uit „onpraktische en aanstootgevende” producten, zoals de kunstenaar het noemt.

Zo zijn er bijvoorbeeld kussens voor op de bank met de tekst: ‘Het leven is te kort voor kussens met levenswijsheden’. Houten ‘early learning’ speelgoed waarmee kinderen worden aangemoedigd om vluchtelingen in een vrachtwagen te laten klimmen. Een kogelvrij-vest met de Britse vlag erop, en deurmatten met ‘Welkom’ erop, gemaakt van reddingsvesten die op de stranden rond de Middellandse Zee zijn gevonden.

De winkel, die ’s nachts werd ingericht, bestaat uit etalages en zal twee weken blijven bestaan. „De deuren zullen niet echt opengaan”, schrijft de kunstenaar op Instagram. Hij zal de producten online verkopen voor prijzen die beginnen bij 10 pond, ruim 11 euro. „Ik hoop dat er genoeg is voor iedereen.”

Lees ook Kritiek op de rijken maakte Banksy zelf rijk

Banksy moedigt op Instagram al zijn fans aan om zijn kunst te kopiëren, lenen, stelen en aan te passen voor „amusement, academisch onderzoek of activisme”. De kunstenaar richt zich alleen tegen commerciële exploitatie van zijn ideeën, zegt hij.

Omdat hij tot voor kort zelf geen merchandising van zijn kunst op de markt bracht, bevond hij zich volgens juristen in een kwetsbare positie. Door nu tijdelijk wel te doen, kan hij misbruik van zijn auteursrecht eenvoudiger aanvechten.

Op zijn site wijst Banksy ook op de vele musea in de wereld die met „nep-tentoonstellingen” munt slaan uit zijn populariteit. Een van die musea die zonder instemming zijn naam gebruiken is MOCO op het Museumplein in Amsterdam. Met een permanente Banksy-expositie heeft het museum sinds de opening in 2016 al ruim een miljoen bezoekers getrokken.