Kroonprins MbS kan straffeloos door

Moord op Khashoggi De Saoedische kroonprins wil zijn critici de pas afsnijden en erkent dat hij verantwoordelijk was voor de moord, een jaar geleden.

Leden van Reporters Without Borders protesteerden dinsdag voor de Saoedische ambassade in Berlijn, Duitsland.
Leden van Reporters Without Borders protesteerden dinsdag voor de Saoedische ambassade in Berlijn, Duitsland. Foto Anadolu Agency / Getty Images

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan noemde het dinsdag in The Washington Post „mogelijk het invloedrijkste en meest omstreden incident” van de 21e eeuw, op de terroristische aanslagen van 9/11 in de VS na. Dat is misschien overdreven maar de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi in het consulaat van Saoedi-Arabië in Istanbul – deze woensdag een jaar geleden – zal door zijn ijselijke cynisme nog lang nagalmen.

De machtige Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (MbS), die volgens de Amerikaanse CIA „met middelmatige tot hoge zekerheid” opdracht gaf tot de moord, probeerde zijn critici de pas af te snijden door de afgelopen dagen bij herhaling te erkennen dat hij als Saoedische leider natuurlijk in algemene zin verantwoordelijk was voor dit incident. Maar op de vraag van de Amerikaanse tv-zender CBS of hij zelf opdracht had gegeven tot de moord antwoordde MbS zonder aarzelen: „Absoluut niet”. Had hij het dan niet moeten weten? Hij kon toch niet al zijn onderdanen in de gaten houden, luidde de laconieke reactie.

Brute moord

Pas maanden later kwamen de details naar buiten over de brute wijze waarop een speciaal Saoedisch team uit Riad Khashoggi liquideerde. De journalist had vooral de gram van MbS gewekt door zijn kritische columns over de kroonprins in The Washington Post. Turkse inlichtingendiensten hadden afluisterapparatuur aangebracht in de Saoedische ambassade. Zij deelden de opnames van het drama met een select groepje van buitenlandse inlichtingendiensten en Turkse journalisten.

De Saoediërs wisten dat Khashoggi op 2 oktober opnieuw naar het consulaat zou komen omdat hij scheidingspapieren nodig had om te kunnen trouwen met zijn Turkse verloofde. De Britse barones Helena Kennedy, die met VN-onderzoeker Agnès Callamard de tapes kon beluisteren, vertelde de BBC dat de met een botzaag uitgeruste patholoog anatoom Salah Muhammad al-Tubaighi kort voor de komst van Khashoggi verklaarde: „Het is voor het eerst dat ik iemand aan stukken snijd op de grond. Zelfs als slager hang je het dier op.” Even later schertste hij met een ander teamlid: „Is het offerdier al gearriveerd?”

Khashoggi kwam om 13.15 uur binnen. Al snel vertellen de Saoediërs hem, aldus de Turkse krant Sabah, dat hij een boodschap aan zijn zoon moet sturen. Khashoggi ruikt onraad en weigert. Hij ziet een handdoek en vraagt: „Gaan jullie me verdoven?” Al-Tubaighi antwoordt: „We zullen je in slaap brengen.” Daarop trekken zijn belagers een plastic tas over zijn hoofd. „Ik heb astma, houd daar mee op. Jullie laten me stikken.” Het waren zijn laatste woorden. Kort daarna werd hij aan stukken gesneden en afgevoerd uit het consulaat.

Ik heb astma, houd daar mee op. Jullie laten me stikken

Jamal Khashoggi, journalist

De Saoediërs hielden aanvankelijk vol dat Khashoggi het consulaat had verlaten. Maar na enkele weken van wisselende leugens, toen de wereld uitleg eiste, erkende Riad dat Khashoggi was vermoord. Maar, beweerden de Saoediërs, dit was buiten medeweten van MbS gebeurd. Als teken van goede wil organiseerde Saoedi-Arabië een proces, waarin Al Tubaighi en tien anderen terecht staan. De vermoedelijke architect van de hele operatie, Saud al-Qahtani, een vertrouweling van MbS, bleef buiten schot.

En de rest van de wereld? Na protesten boycotten sommige zakenlieden en politici drie weken na de moord een belangrijke investeringsconferentie in Saoedi-Arabië. Ondanks protesten in het Amerikaanse Congres bleef president Trump MbS de hand boven het hoofd houden. Op de G20 in Buenos Aires kon hij eind 2018 gewoon aanschuiven, al meden veel leiders hem. Op de volgende G20 in Japan had de Nederlandse koningin Maximá een ontmoeting met MbS. Op de volgende G20, in 2020, zal de kroonprins zelfs het stralende middelpunt zijn. Die wordt namelijk in 2020 in Riad gehouden.

Correctie (7 oktober 2019): In een eerdere versie werd de Turkse president Recep Tayyip Erdogan foutief aangeduid als Recep Tayyib Erdogan. Dat is hierboven aangepast.