Gevoelig thema afvalligheid is ook politieke splijtzwam

Rotterdam Afvalligheid is een taboeonderwerp binnen de islam. Leefbaar Rotterdam wil het debat erover openbreken.

Nourdin el Ouali (Nida) en Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam) bij een lijsttrekkersdebat in 2018.
Nourdin el Ouali (Nida) en Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam) bij een lijsttrekkersdebat in 2018. Foto Remko de Waal/ANP

De islam verlaten is een taboe. En gevaarlijk voor de afvallige, zegt Ehsan Jami. Dit raadslid voor Leefbaar Rotterdam trapt een Rotterdams debat af met een voorbeeld van een meisje, Fanida. Haar vader gooide haar van de trap af toen ze vertelde dat ze niet langer moslima was. Fanida raakte depressief en ging in zichzelf snijden. Later haalt Jami onderzoek aan waaruit zou blijken dat 6 procent van de moslims bereid zouden zijn geweld te gebruiken tegen moslims die het geloof afzweren.

Het debat over ‘Afvalligheid’ is georganiseerd door Leefbaar Rotterdam. Het is een controversieel onderwerp. Ehsan Jami legt uit waarom het belangrijk is erover te spreken. Want afscheid nemen van de islam ligt zo moeilijk, zegt Jami, dat vrijwel niemand dat durft. Zelf is hij ex-moslim van Iraanse afkomst. Hij richtte het Centraal Comité voor ex-moslims op. Drie jaar lang moest hij beveiligd worden. „Zegt dat genoeg?”

Aan de andere kant van het spectrum staat panellid en NIDA-voorman Nourdin el Ouali. Hij erkent dat mensen die twijfelen of niet meer geloven, het lastig kunnen hebben binnen de islamitische gemeenschap. Een afwijkende mening hebben binnen een homogene groep ligt altijd gevoelig, zegt hij. Hij kent zelf ook mensen die worstelen met het geloof en moeilijkheden ondervinden. En zo’n meisje als Fanida, dat is niet goed. Maar het deed hem denken aan Masha, een Rotterdams meisje uit een ongelovig gezin moslima wordt. Ook zij werd door haar vader de deur uit gezet.

Fractievoorzitter Joost Eerdmans modereert het debat. Uit je geloof stappen is een moedige en moeilijke stap die privé grote gevolgen kan hebben, stelt hij. „We moeten het debat hierover open breken, zodat het normaal wordt.”

Familie verdriet doen

De ervaringsdeskundige in het panel, Fatima El Mourabit, brak met haar ouders omdat ze haar keus om af te stappen van de religie niet accepteerden. Ze had het er erg moeilijk mee. Zij schreef een boek over haar ervaringen, en heeft veel contact gehad met moslims die uit de islam wilden stappen. Volgens haar zijn ze niet bang voor geweld, „maar willen ze hun familie geen verdriet doen.”

Het wil aanvankelijk geen echt debat worden. De Leidse hoogleraar en FvD-senator Paul Cliteur benadrukt steeds de extreme opvatting over afvalligheid in orthodox islamitische landen – waar de doodstraf staat op afvalligheid. Daar tegenover worden ervaringen van moslims in Nederland gezet. In Nederland gaat het meer over de teleurstelling van ouders. Die overigens, benadrukken panelleden, ook voorkomt in orthodox-christelijke en -joodse families. Cliteur betoogt weer dat de orthodoxe opvattingen onder meer door immigratie geïmporteerd worden.

Ook Nourdin El Ouali doet onvermoeibare pogingen om parallellen te trekken tussen de islam en andere religies. Hij leest een tekst voor uit het Oude Testament die aanspoort tot het doden van afvalligen.

Het wordt verhitter als het gaat over de rol van de politieke partijen. Arabist Gert Jan Geling vindt dat linkse en progressieve partijen afvalligen onvoldoende steunen. Volgens Cliteur is juist ook Gelings eigen partij D66 „religieblind”. „Die partij kan niet meer begrijpen dat religie voor veel mensen een motiverende factor is.” Jami vindt dat het probleem gebagatelliseerd wordt. Hij wil een bewustwordingscampagne, om het zelfbeschikkingsrecht te benadrukken.

Correctie (3 oktober 2019): Het geboorteland van Ehsan Jami is gecorrigeerd in Iran.