Pauline Krikke moet nu in chaotisch Den Haag leidinggeven

Burgemeester Krikke Coalitiepartners VVD, D66 en GroenLinks in de stad Den Haag zeggen het vertrouwen in Groep De Mos op. Juist nu zou een burgemeester leiding moeten geven. Maar Pauline Krikke ligt zelf onder vuur.

Burgemeester Pauline Krikke tijdens een vergadering van de gemeenteraad.
Burgemeester Pauline Krikke tijdens een vergadering van de gemeenteraad. Foto Bart Maat / ANP

Alles komt voor Pauline Krikke aan op de komende zeven dagen. Nú moet de Haagse burgemeester leiderschap tonen: twee wethouders hebben hun werkzaamheden neergelegd hangende een onderzoek naar corruptie, drie coalitiepartners zeggen de samenwerking met de vierde op, commissievergaderingen zijn afgelast, woensdagavond is een spoedvergadering ingelast. De chaos op het stadhuis is groot.

Maar juist Krikke ligt, wegens gebrek aan leiderschap op heikele momenten, zelf onder vuur. Haar krediet bij de oppositiepartijen in de gemeenteraad heeft ze na tweeënhalf jaar verspeeld. In het college was haar steunpilaar Richard de Mos, een van de twee verdachte wethouders. De gemeentesecretaris, die de rust onder ambtenaren kan bewaren, stapte een half jaar geleden op. Er is nog altijd geen opvolger.

Lees ook een reconstructie van de vuurstapels: De gemeente maakt de vreugdevuren mogelijk, de bouwers wanen zich de baas

En donderdagochtend komt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) ook nog eens met zijn conclusies over de vreugdevuren op Scheveningen en in Duindorp. Krikke stond het aansteken van de vuurstapels toe terwijl de gemeente, die de torens op oudejaarsdag nog had gemeten, wist dat de houtstapels hoger waren dan de afgesproken 35 meter. Scheveningen ontsnapte aan een ramp toen het vuur daar een vonkenregen veroorzaakte.

Het zal maar deels afhangen van het rapport of Krikke het weekeinde nog haalt als burgemeester – alleen als zij door de OVV als ‘hoofdschuldige’ wordt gezien of dat het overduidelijk is dat zij adviezen van politie of brandweer heeft genegeerd, zal ze onmiddellijk moeten aftreden. Die kans lijkt klein.

Advies ambtenaren

Veel hangt af van de bestuurlijke reactie op het rapport. Daar zit een risico: Krikke luistert, zo zegt men op het stadhuis, slecht naar advies ook dat van haar eigen ambtenaren. De bestuurlijk ervaren gemeentesecretaris stapte na anderhalf jaar onverwacht op met de verklaring dat hij had „moeten vaststellen” dat hij „onvoldoende van meerwaarde kon zijn als adviseur voor het bestuur”.

Door verschillende partijen werd al met ongenoegen gereageerd op een artikel dinsdag in wijkkrant De Scheveninger, waarin werd gesuggereerd dat de bouwers van de vreugdevuren al toestemming hebben van Krikke – nog voor het OVV-rapport uit is – dit jaar opnieuw vuurstapels te bouwen. De woordvoerder van de burgemeester wil „hier niets over zeggen”.

Meer nog doet het er toe hoe Krikke volgende week donderdag het debat met de gemeenteraad over het OVV-rapport zal voeren. Ze zal met overtuiging duidelijk moeten maken dat ze geleerd heeft van de bijna-ramp en dat ze als hoofdverantwoordelijke voor veiligheid harde keuzes durft te maken. Dat ze niet zwalkt, zoals haar door de oppositie wordt verweten.

Lees ook over het corruptieonderzoek: Corruptie-onderzoek legt bom onder stadsbestuur Den Haag

Daarvoor hielpen de afgelopen dagen niet mee: de klimaatstakers mochten eerst niet, en toen wel langs het Binnenhof lopen. De boeren mochten eerst met slechts vijf tractoren naar het Malieveld, toen met 75 tractoren en uiteindelijk dreigde „een onveilige situatie” toen zij massaal naar Den Haag kwamen.

Bovendien is Krikke binnen het college verantwoordelijk voor integriteit, en hoewel De Mos ging over economie, ook voor de ondertekening van nachtvergunningen in de horeca. Het onderzoek van naar de twee wethouders zou om het verlenen van dergelijke vergunningen draaien.

Haagse coalitie klapt

Bij eerdere debatten – over de vuurstapels, maar ook over Malek F. die op bevrijdingsdag 2018 drie mensen neerstak – lukte het haar maar ternauwernood te overtuigen. Toen was de conclusie dat de crisiscommunicatie van de burgemeester te wensen overliet, maar dat zij nog wel het vertrouwen van de raad had. Maar toen was er binnen de coalitie van D66, GroenLinks, Groep De Mos en haar eigen partij VVD nog steun voor Krikke.

Nu bestaat die samenwerking niet meer. VVD, D66 en GroenLinks zegden woensdagmiddag het vertrouwen in Groep De Mos op nu twee wethouders en een raadslid van Groep De Mos onderwerp zijn van onderzoek door de rijksrecherche. „Gelukkig is in Nederland iedereen onschuldig tot het tegendeel is bewezen, maar dit werpt zo’n smet op het stadsbestuur”, zegt VVD-wethouder Boudewijn Revis. Groep De Mos heeft de drie andere partijen „onvoldoende aanleiding” gegeven om door te gaan, zegt hij.

Integriteit was juist tijdens de collegeonderhandelingen vorig jaar een van de speerpunten: er werd tussen de partijen „nadrukkelijk stil gestaan bij de gewenste bestuurscultuur”. Uitgebreid was er in het college aandacht aan geschonken. „Dit gaat over vertrouwen in het stadsbestuur”, aldus Revis.

Zonder Groep De Mos hebben de anderen twee opties: als minderheidscollege door, maar dan duurt de rit tot maart 2021 erg lang, of door met andere partners. Dat betekent een nieuwe coalitie met ten minste vijf partijen en nieuwe onderhandelingen. Dat kan als CDA en PvdA bereid zijn in het belang van de stad mee te besturen en er een compromis wordt gesloten over onder meer de bezuinigingen op zorg en welzijn. In beide gevallen zal Krikke stevig leiderschap moeten tonen.

Het kan ook zijn dat Krikke juist door de chaos wordt gered. De eerste locoburgemeester is Richard de Mos en die heeft hangende het onderzoek zijn werkzaamheden neergelegd. Den Haag moet worden bestuurd. Dat beseft de hele gemeenteraad.