Zestigplus, een onontgonnen gebied

Ouderen in de film Langzaam lijken ouderen een meer prominente rol te krijgen in het Nederlandse bioscoopaanbod. „Tien jaar geleden werd je uitgelachen als je suggereerde een film over een zestiger te maken.”

Beppie Melissen en Vita Heijmen in Kapsalon Romy.
Beppie Melissen en Vita Heijmen in Kapsalon Romy.

Zestigplussers werden in Nederlandse films lang genegeerd. Films als Oude Liefde en Mi Vida (eind november in de bioscoop) maken hier een eind aan, en zelfs in jeugdfilms krijgen senioren een prominentere rol, zoals Kapsalon Romy deze week bewijst.

Hoog tijd, want het Nederlandse bioscooppubliek is flink aan het vergrijzen, zo concludeerde de jaarlijkse bioscoopmonitor van Stichting Filmonderzoek in mei: in vijf jaar steeg het aandeel 65-plus met 13 procent. Een heel schokkende constatering is dat niet, de bioscopen volgen deels de maatschappelijke trend. Maar de Nederlandse publieksfilms blijft synoniem met ‘romkoms’ en jeugdfilms. De vergrijzing in de bioscopen vertaalt zich niet in meer oudere bezoekers aan Nederlandse films: dat aantal blijft al vijf jaar nagenoeg gelijk.

Maar langzaam lijkt nu ook het vaderlandse filmaanbod diverser te worden. Oude liefde (over een gescheiden, ouder stel dat elkaar na jaren weer ontmoet) werd niet de hit die de makers voor ogen hadden. Enthousiaste testscreenings voorspellen meer succes voor Mi Vida, over een gepensioneerde kapster (Loes Luca) die in Spanje een nieuw leven wil opbouwen. Scenarist Tamara Bos werkt met actrice Esther Scheldwacht ook aan een moderne variant op Romeo en Julia, met twee bejaarden die verliefd worden terwijl hun volwassen kinderen daarop tegen zijn.

„We noemen Mi Vida zelf een ‘coming of older age-film”, zegt Petra Goedings van productiehuis Phanta Film. „Vroeger betekende 65 dat je achter de geraniums kon kruipen. Tegenwoordig betekent 65 de kans om een heel nieuw leven te beginnen. De kinderen zijn volwassen en het huis uit; veel zestigers ervaren een gevoel van hervonden vrijheid. Het hele perspectief over wat oud is en wat oud zijn betekent, is aan het verschuiven.”

Goedings vond het daarom hoog tijd voor een film over een ‘rijpere vrouw’. „Wij proberen sowieso vrij bewust meer films te maken met vrouwen in de hoofdrol”, legt ze uit. „Ditmaal wilden we een mooi verhaal vertellen over de problemen waar de generatie ouderen van nu veel mee worstelt. Dat was ook de feedback die we kregen van zestigers uit testscreenings: hé, deze film gaat eindelijk eens over óns!” Dat hoofdpersoon Lou met existentiële vragen worstelt – ben ik een slechte moeder als ik niet in Nederland blijf om op de kleinkinderen te passen – betekent overigens niet dat Mi Vida een zware film is. „Dit soort serieuze thema’s kan je prima op een lichtvoetige manier aansnijden.”

Zelfs in jeugdfilms kunnen ouderen nu een prominentere rol spelen, zo bewijst Kapsalon Romy. Beppie Melissen speelt in deze geslaagde tragikomedie een oma met beginnende dementie die een steeds hechtere band met haar kleindochter krijgt.

Scenarist Tamara Bos (Minoes, Het Paard van Sinterklaas) had het er tien jaar geleden al over met regisseur Mischa Kamp. „In die periode werd je bij wijze van spreken uitgelachen als je suggereerde een film over een zestiger te maken”, aldus Bos. „We zijn in dat opzicht flink geëmancipeerd de afgelopen jaren. In Hollywood hebben vrouwen als Meryl Streep en regisseur Nancy Meyers bewezen dat er een flinke markt is voor verhalen over zestigplussers.”

Het idee voor Romy komt voort uit haar eigen jeugd: de scenariste was 18 toen haar oma naar een verzorgingshuis moest omdat ze steeds minder goed voor zichzelf kon zorgen. „Het was altijd een strenge, calvinistische vrouw. Maar opeens werd ze recalcitrant en wilde ze ’s avonds met mij naar de snackbar om kroketten te eten terwijl we dat vroeger nooit deden. Of zei ze bij een parkje dat dicht was: ‘Wij gaan wél naar binnen.’”

Lees hier de recensie van ‘Kapsalon Romy’

Waar die verandering een flinke hobbel in het contact met haar volwassen dochter vormde, trok kleindochter Tamara juist steeds meer naar haar oma. „Uit de droevige situatie van dementieverschijnselen kwam ook iets moois voort. Ik voelde mij, net als het meisje Romy in de film, veel meer verbonden met haar.”

Het feit dat zestigers serieus worden genomen als doelgroep, biedt makers meer mogelijkheden, vindt Bos. „Er zijn zoveel prachtige verhalen over vrouwen én mannen van boven de zestig die verteld moeten worden. Het is een heerlijk onontgonnen gebied.”