Opinie

Thieme, Jaspers en het conflict om de boeren

Tom-Jan Meeus

Je hoort vaak klachten over marketing in de politiek. Maar nadat Marianne Thieme zei dat ze vertrekt uit Den Haag, en ze (logisch) werd overladen met complimenten, bleef vreemd genoeg onbenoemd dat de Partij voor de Dieren uitblinker is op dit gebied. Geen partij die zo veel gebruikmaakte van BN’ers, vaak als lijstduwer, om het eigen merk te positioneren – Maarten ’t Hart, Georgina Verbaan, Bram de Swaan, Paul Cliteur, Charlotte Mutsaers, etc. Bijna altijd heeft de partij de beste verkiezingsposter, Thiemes campagnes waren kwalitatief hoogstaand. Toeval was dit niet, want Thieme en medeoprichter Lieke Keller kenden elkaar van de actiegroep Bont voor Dieren – waarvan de eerste directeur een communicatie- en marketingbedrijf had.

Het interessante is dat dit marketinggevoel nooit gepaard ging met openheid. Standpunten geven PvdD’ers graag. Maar over interne partijzaken spreken ze nooit: dat durven ze niet.

In feite is het altijd een Actiegroep voor de Dieren gebleven. Een zachte presentatie en een staalharde kern. In 2017 keerde Thieme zich in de Volkskrant tegen „het compromisme”. Uit activistisch oogpunt logisch: wie de dieren of het klimaat wil redden, accepteert geen halve maatregelen. Uit democratisch oogpunt hopeloos: wie in een land van minderheden anderen niet tegemoet kan komen, plaatst zich boven die anderen.

Nu was Thieme wel succesvol: het verzet tegen de productie van consumptievlees groeide mede door haar scherp. Maar zoals die dingen gaan: reactie bleef niet uit. Lange tijd werden boerenbelangen behartigd door een Haagse compromissenfabriek, het Landbouwschap, waarin bedrijven en vakbonden samenwerkten. Vooral daardoor bleven veehouders decennia – ten onrechte – buiten schot. Maar dit bestaat niet meer, en Karel Smouter schetste in NRC hoe het boerenactivisme, dat dinsdag demonstreert in Den Haag, in groepen versplinterdeFarmers Defence Force, Dutch Dairymen Board, BoerBurgerBeweging, etc. – waarvan de meeste ook weinig in het compromisme zien.

Intussen maskeert ook de landbouwsector zelf zijn staalharde kern met marketing. Trouw onthulde vorig jaar dat de grootste economische speler in de sector, veevoedermultinational ForFarmers, in 2015 een contract sloot met BN’er Yvon Jaspers als boegbeeld van de imagocampagne Proud to be a Farmer.

Het is hoe polarisatie werkt. Activisme, van elkaar gekopieerd, waarmee mensen van weerskanten kunnen claimen dat zij volledig in hun recht staan. En als politici tussenbeide komen met een soort oplossing, zoals nu noodzakelijk is in de stikstofimpasse, verwijt je ze weer compromisme – zodat de claim op het volledige gelijk veilig in tact blijft.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.