Politiek voorzichtig met euthanasie jonge kinderen

Euthanasie De Kamer wil „geen overhaaste beslissingen” na het pleidooi van artsen voor euthanasie bij zeer jonge kinderen.

Foto Achisatha Khamsuwan

Ze klonken vertrouwd, de eerste reacties vanuit de Tweede Kamer op het pleidooi voor het mogelijk maken van euthanasie bij doodzieke kinderen tot 12 jaar. De streng-christelijke SGP liet snel weten „zeer bezorgd” te zijn over zo’n nieuwe stap. Liberale partijen VVD en D66 zeiden open te staan voor dit voorstel van kinderartsen, mits het zorgvuldig kan worden geregeld.

Wat ook opvalt aan de reacties is de voorzichtigheid bij eigenlijk alle partijen bij dit nieuwe pleidooi voor verruiming van de euthanasiewet. Het gaat tenslotte om hele jonge kinderen, dat maakt het extra gevoelig. CDA-Kamerlid Harry van der Molen wil eerst uitgebreid met zijn fractie spreken voor hij een standpunt inneemt. „Als we euthanasie bij jonge, wilsonbekwame kinderen toestaan, gaan we de fundamentele streep over dat alleen mensen zelf daarover kunnen beslissen”, legt hij uit. „Want dan komt straks de vraag op: waarom dit alleen voor kinderen regelen en niet voor andere wilsonbekwamen, zoals gehandicapten? Je moet hier goed over nadenken en niet overhaast een beslissing nemen.”

Een grote meerderheid van de Nederlandse kinderartsen vindt dat actieve levensbeëindiging bij kinderen tot 12 jaar mogelijk moet zijn, bleek zaterdag uit een onderzoek van drie universitaire ziekenhuizen. Bij kinderen die ernstig ziek geboren worden, kunnen ouders en artsen hier tot de leeftijd van 1 jaar toe besluiten. Tussen de 12 en 16 jaar mogen kinderen meebeslissen. Het gaat de artsen om de groep kinderen tussen de 1 en 12 jaar die ongeneeslijk ziek is, uitzichtloos lijdt en bij wie sedatie of pijnbestrijding niet meer helpt. De wet verbiedt euthanasie bij deze groep omdat jonge kinderen nog niet wilsbekwaam zijn. De onderzoekers willen dat arts en ouders in uitzonderlijke gevallen tot euthanasie kunnen beslissen.

Voor de ChristenUnie is verruiming van de euthanasiewet geen oplossing, zegt Kamerlid Carla Dik-Faber. Ze zegt dat er altijd „een grijs gebied” bestaat rond het levenseinde, ook van jonge kinderen. „Dat is iets tussen artsen en ouders. Het is een illusie dat de overheid lijden kan wegnemen of dit met wetten kan regelen.” Dik-Faber ziet ook het risico dat ouders straks sneller aan euthanasie voor hun kinderen denken. „Het klopt dat het soms om verschrikkelijke situaties gaat, maar deze situaties zullen dat altijd zijn.”

Dieper ongemak

Bij de christelijke partijen zit ongemak over welke kant de euthanasiepraktijk is opgegaan. Hoewel de politiek de euthanasiewet sinds 2002 niet heeft verruimd, kunnen meer mensen euthanasie krijgen. SGP-partijleider Kees van der Staaij herinnert zich dat het bij de behandeling van de euthanasiewet uit 2002 uitsluitend ging over wilsbekwame mensen die lichamelijk lijden en zelf een euthanasieverzoek kunnen doen. Van der Staaij ziet dat „de panelen zijn gaan schuiven” en ook psychiatrische patiënten en dementerenden tegenwoordig euthanasie kunnen krijgen. En dat de politiek nu ook nadenkt over euthanasie voor mensen die levensmoe zijn (‘voltooid leven’). „Nu gaat het zelfs over kinderen. Er lijkt geen rem meer op te zitten.”

VVD-Kamerlid Ockje Tellegen ziet dat de euthanasiewet tekortschiet voor een deel van de jonge kinderen die doodgaan en langdurig en ernstig lijden. „Voor deze specifieke groep hebben we wettelijk niks geregeld, dat is moeilijk te verkroppen.” Tellegen erkent dat er veel praktische vragen over zo’n regeling zijn. „Waar ligt straks de grens, wat doe je met meervoudig gehandicapte kinderen die niet zelf over euthanasie kunnen meepraten, maar wel uitzichtloos lijden? Daar moeten we met elkaar het gesprek over aan, hoe moeilijk ook.”

Kabinet neemt tijd

Voor overhaaste beslissingen hoeft de Tweede Kamer niet te vrezen. De Kamer zelf besloot dinsdag pas een debat over het onderzoek te voeren als minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) met een reactie is gekomen. Die gaat eerst met de onderzoekers in gesprek, en daarna met zijn eigen kabinet. Binnen de coalitie ligt alles rond medische ethiek gevoelig, omdat VVD en D66 daarover fundamenteel verschillen van de ChristenUnie en De Jonge’s eigen CDA. In het regeerakkoord is afgesproken dat bij besluitvorming rond medisch-ethische thema’s „zorgvuldigheid boven snelheid gaat” en „bestaande wet- en regelgeving het uitgangspunt is”. Intussen maakt D66 wel haast met een ‘voltooid leven’-initiatief, tot irritatie van met name de ChristenUnie.

Pia Dijkstra (D66) spreekt bij de euthanasie voor jonge kinderen van „een gevoelige discussie”, maar hoopt dat De Jonge niet te veel tijd neemt. Voor Dijkstra staat vast dát de politiek iets moet regelen, al weet ook zij nog niet hoe. De vrees bij sommige christelijke partijen dat straks te snel tot euthanasie op jonge kinderen wordt overgegaan, noemt zij „een onderschatting van ouders”. „Als ouder wil je altijd dat je kind zo lang mogelijk leeft, maar ook dat een enorm lijden wordt bespaard.”